Mapa witryny

Яндекс.Метрика

KONSTYTUCJA FEDERACJI ROSYJSKIEJ[1]

przyjęta w ogólnonarodowym referendum w dniu 12 grudnia 1993 roku

ze zmianami, zatwierdzonymi podczas głosowania wszechrosyjskiego w dniu 1 lipca 2020 r.

My, wielonarodowy lud Federacji Rosyjskiej,

złączeni wspólnym losem na swej ziemi,

utwierdzając prawa i wolności człowieka, pokój i zgodę społeczną,

zachowując historycznie ukształtowaną wspólnotę państwową,

kierując się ogólnie uznanymi zasadami równouprawnienia i samookreślenia narodów,

czcząc pamięć przodków, po których odziedziczyliśmy miłość i szacunek do Ojczyzny, wiarę w dobro i sprawiedliwość,

wskrzeszając suwerenną państwowość Rosji i umacniając jej demokratyczny fundament,

dążąc do zapewnienia pomyślności i rozkwitu Rosji,

w poczuciu odpowiedzialności za Ojczyznę wobec obecnego i przyszłych pokoleń,

uważając się za część społeczności światowej,

uchwalamy Konstytucję Federacji Rosyjskiej.

CZĘŚĆ PIERWSZA

Rozdział 1

PODSTAWY USTROJU KONSTYTUCYJNEGO

Artykuł 1

1. Federacja Rosyjska – Rosja jest demokratycznym federalnym państwem prawa o republikańskiej formie rządów.

2. Nazwy Federacja Rosyjska i Rosja są równoznaczne.

Artykuł 2

Człowiek, jego prawa i wolności są wartością najwyższą. Uznawanie, przestrzeganie i ochrona praw i wolności człowieka i obywatela jest powinnością państwa.

Artykuł 3

1. Podmiotem suwerenności i jedynym źródłem władzy w Federacji Rosyjskiej jest jej wielonarodowy lud.

2. Lud sprawuje swą władzę bezpośrednio, a także za pośrednictwem organów władzy państwowej oraz organów samorządu terytorialnego.

3. Najwyższym bezpośrednim wyrazem władzy ludu są referendum i wolne wybory.

4. Nikt nie może uzurpować sobie władzy w Federacji Rosyjskiej. Zagarnięcie władzy lub uzurpowanie sobie władczych uprawnień jest ścigane zgodnie z ustawą federalną.

Artykuł 4

1. Suwerenność Federacji Rosyjskiej rozciąga się na całe jej terytorium.

2. Konstytucja Federacji Rosyjskiej i ustawy federalne mają zwierzchnią moc prawną na całym terytorium Federacji Rosyjskiej.

3. Federacja Rosyjska zapewnia integralność i nienaruszalność swojego terytorium.

Artykuł 5

1. Federacja Rosyjska składa się z republik, krajów, obwodów, miast o znaczeniu federalnym, obwodów autonomicznych i okręgów autonomicznych – równouprawnionych podmiotów Federacji Rosyjskiej.

2. Republika (państwo) ma własną konstytucję i ustawodawstwo. Kraj, obwód, miasto o znaczeniu federalnym, obwód autonomiczny i okręg autonomiczny mają własny statut i ustawodawstwo.

3. Ustrój federalny Federacji Rosyjskiej opiera się na jej integralności państwowej, jednolitości systemu władzy państwowej, rozgraniczeniu zakresów działania i kompetencji organów władzy państwowej Federacji Rosyjskiej i organów władzy państwowej podmiotów Federacji Rosyjskiej, równouprawnieniu i samookreśleniu narodów Federacji Rosyjskiej.

4. W stosunkach wzajemnych z federalnymi organami władzy państwowej wszystkie podmioty Federacji Rosyjskiej mają równe prawa.

Artykuł 6

1. Nabycie i utrata obywatelstwa Federacji Rosyjskiej następuje zgodnie z ustawą federalną; obywatelstwo to jest jednolite i równe, niezależnie od podstaw, na jakich zostało nabyte.

2. Każdy obywatel Federacji Rosyjskiej korzysta na jej terytorium z pełni praw i wolności i ma jednakowe obowiązki przewidziane przez Konstytucję Federacji Rosyjskiej.

3. Obywatel Federacji Rosyjskiej nie może zostać pozbawiony swego obywatelstwa lub prawa do jego zmiany.

Artykuł 7

1. Federacja Rosyjska jest państwem socjalnym, którego polityka zmierza do stworzenia warunków zapewniających godne życie i nieskrępowany rozwój człowieka.

2. W Federacji Rosyjskiej praca i zdrowie ludzkie podlegają ochronie, ustanawia się gwarantowaną płacę minimalną, państwo otacza opieką rodzinę, macierzyństwo i ojcostwo oraz dzieci, inwalidów i obywateli w starszym wieku, rozwijany jest system opieki socjalnej, wprowadza się państwowe świadczenia emerytalne, zasiłki oraz inne gwarancje ochrony socjalnej.

Artykuł 8

1. W Federacji Rosyjskiej gwarantuje się integralność przestrzeni ekonomicznej, swobodny przepływ towarów, usług i środków finansowych, wspieranie konkurencji oraz swobodę działalności gospodarczej.

2. W Federacji Rosyjskiej uznaje się i chroni na równi własność prywatną, państwową, municypalną oraz inne formy własności.

Artykuł 9

1. Ziemia i inne zasoby naturalne wykorzystywane są i chronione w Federacji Rosyjskiej jako podstawa życia i działalności narodów zamieszkujących dany obszar.

2. Ziemia i inne zasoby naturalne mogą być przedmiotem własności prywatnej, państwowej, municypalnej oraz innych form własności.

Artykuł 10

Władza państwowa w Federacji Rosyjskiej sprawowana jest na zasadzie podziału na władzę ustawodawczą, wykonawczą i sądowniczą. Organy władzy ustawodawczej, wykonawczej i sądowniczej są niezależne.

Artykuł 11

1. Władzę państwową w Federacji Rosyjskiej sprawują Prezydent Federacji Rosyjskiej, Zgromadzenie Federalne (Rada Federacji i Duma Państwowa), Rząd Federacji Rosyjskiej, sądy Federacji Rosyjskiej.

2. Władzę państwową w podmiotach Federacji Rosyjskiej sprawują tworzone przez nie organy władzy państwowej.

3. Rozgraniczenia zakresów działania i kompetencji organów władzy państwowej Federacji Rosyjskiej i organów władzy państwowej podmiotów Federacji Rosyjskiej dokonuje niniejsza Konstytucja, Umowa Federalna oraz inne umowy o rozgraniczeniu zakresów działania i kompetencji.

Artykuł 12

W Federacji Rosyjskiej uznaje się i gwarantuje samorząd terytorialny. Samorząd terytorialny jest w ramach swoich kompetencji niezależny. Organy samorządu terytorialnego nie wchodzą w skład systemu organów władzy państwowej.

Artykuł 13

1. W Federacji Rosyjskiej uznaje się ideologiczną różnorodność.

2. Żadna ideologia nie może być uznana za państwową lub obowiązującą.

3. W Federacji Rosyjskiej uznaje się pluralizm polityczny i wielopartyjność.

4. Organizacje społeczne są równe wobec prawa.

5. Zabrania się tworzenia i działalności organizacji społecznych, których cele lub działania zmierzają do zmiany siłą podstaw ustroju konstytucyjnego i naruszenia integralności Federacji Rosyjskiej, zagrożenia bezpieczeństwa państwa, tworzenia formacji zbrojnych, rozpalania waśni społecznych, rasowych, narodowych i religijnych.

Artykuł 14

1. Federacja Rosyjska jest państwem świeckim. Żadna religia nie może być uznana za państwową lub obowiązującą.

2. Związki wyznaniowe są oddzielone od państwa i równe wobec prawa.

Artykuł 15

1. Konstytucja Federacji Rosyjskiej ma najwyższą moc prawną, jest stosowana bezpośrednio i obowiązuje na całym terytorium Federacji Rosyjskiej. Ustawy i inne akty prawne wydawane w Federacji Rosyjskiej nie mogą być sprzeczne z Konstytucją Federacji Rosyjskiej.

2. Organy władzy państwowej, organy samorządu terytorialnego, osoby pełniące funkcje publiczne, obywatele i ich organizacje mają obowiązek przestrzegać Konstytucji Federacji Rosyjskiej i ustaw.

3. Ustawy podlegają oficjalnej publikacji. Ustawy nie opublikowane nie są stosowane. Wszelkie normatywne akty prawne dotyczące praw, wolności i obowiązków człowieka i obywatela nie są stosowane, jeżeli nie zostały oficjalnie podane do publicznej wiadomości.

4. Ogólnie uznane zasady i normy prawa międzynarodowego oraz umowy międzynarodowe zawarte przez Federację Rosyjską stanowią część składową jej systemu prawnego. Jeżeli zawarta przez Federację Rosyjską umowa międzynarodowa stanowi inaczej niż przewiduje ustawa, stosuje się postanowienia umowy międzynarodowej.

Artykuł 16

1. Przepisy niniejszego rozdziału Konstytucji tworzą podstawy ustroju konstytucyjnego Federacji Rosyjskiej i nie mogą zostać zmienione inaczej niż w trybie określonym przez niniejszą Konstytucję.

2. Żadne inne przepisy niniejszej Konstytucji nie mogą pozostawać w sprzeczności z podstawami ustroju konstytucyjnego Federacji Rosyjskiej.

Rozdział 2

PRAWA I WOLNOŚCI CZŁOWIEKA I OBYWATELA

Artykuł 17

1. W Federacji Rosyjskiej uznaje się i gwarantuje prawa i wolności człowieka i obywatela zgodnie z ogólnie przyjętymi zasadami i normami prawa międzynarodowego oraz z niniejszą Konstytucją.

2. Podstawowe prawa i wolności człowieka są niezbywalne i przysługują każdemu z urodzenia.

3. Realizacja praw i wolności człowieka i obywatela nie może naruszać praw i wolności innych osób.

Artykuł 18

Prawa i wolności człowieka i obywatela stosuje się bezpośrednio. Wyznaczają one sens, treść i sposób stosowania ustaw, działalność władzy ustawodawczej i wykonawczej oraz samorządu terytorialnego i są zapewniane przez wymiar sprawiedliwości.

Artykuł 19

1. Wszyscy są równi wobec prawa i sądu.

2. Państwo gwarantuje równość praw i wolności człowieka i obywatela niezależnie od płci, rasy, narodowości, języka, pochodzenia, stanu majątkowego i stanowiska służbowego, miejsca zamieszkania, stosunku do religii, przekonań, przynależności do organizacji społecznych, a także innych okoliczności. Zabrania się jakichkolwiek form ograniczania praw obywateli ze względu na przynależność społeczną, rasową, narodowościową, językową lub religijną.

3. Mężczyzna i kobieta mają równe prawa i wolności i równe możliwości ich realizacji.

Artykuł 20

1. Każdy ma prawo do życia.

2. Kara śmierci do czasu jej zniesienia może zostać wprowadzona przez ustawę federalną jako wyjątkowy wymiar kary za szczególnie ciężkie przestępstwa przeciwko życiu, przy zapewnieniu oskarżonemu prawa do rozpatrzenia jego sprawy przez sąd z udziałem ławników.

Artykuł 21

1. Godność jednostki chroniona jest przez państwo. Nic nie może uzasadniać jej pomniejszania.

2. Nikt nie może być poddany torturom, przemocy ani innemu brutalnemu lub poniżającemu godność ludzką traktowaniu lub karaniu. Nikt, bez dobrowolnie wyrażonej zgody, nie może być poddany medycznym, naukowym lub innym eksperymentom.

Artykuł 22

1. Każdy ma prawo do wolności i nietykalności osobistej.

2. Aresztowanie, osadzenie i przetrzymywanie w areszcie dopuszczalne jest wyłącznie na podstawie postanowienia sądowego. Do czasu wydania postanowienia sądowego nikt nie może być zatrzymany dłużej niż 48 godzin.

Artykuł 23

1. Każdy ma prawo do nienaruszalności życia prywatnego, do tajemnicy osobistej i rodzinnej oraz do obrony swej czci i dobrego imienia.

2. Każdy ma prawo do tajemnicy korespondencji, rozmów telefonicznych oraz informacji przekazywanych drogą pocztową, telegraficzną i inną. Ograniczenie tego prawa dopuszczalne jest wyłącznie na podstawie postanowienia sądowego.

Artykuł 24

1. Zbieranie, przechowywanie, wykorzystywanie i rozpowszechnianie informacji dotyczących życia prywatnego bez zgody osoby zainteresowanej jest niedopuszczalne.

2. Organy władzy państwowej i organy samorządu terytorialnego oraz ich funkcjonariusze obowiązani są zapewnić każdemu możliwość zapoznania się z dokumentami i materiałami bezpośrednio dotyczącymi jego praw i wolności, jeśli ustawa nie stanowi inaczej.

Artykuł 25

Mieszkanie jest nienaruszalne. Nikt nie ma prawa wkraczać do mieszkania wbrew woli zamieszkujących w nim osób, z wyjątkiem przypadków przewidzianych przez ustawę federalną lub na podstawie postanowienia sądu.

Artykuł 26

1. Każdy ma prawo określać i deklarować swoją przynależność narodową. Nikt nie może być zmuszony do określenia i zadeklarowania swej przynależności narodowej.

2. Każdy ma prawo do posługiwania się językiem ojczystym, do swobodnego wyboru języka komunikowania się, wychowania, nauczania i twórczości.

Artykuł 27

1. Każdy, kto legalnie przebywa na terytorium Federacji Rosyjskiej, ma prawo do swobodnego poruszania się, wyboru miejsca pobytu i zamieszkania.

2. Każdy może swobodnie opuszczać granice Federacji Rosyjskiej. Obywatel Federacji Rosyjskiej ma prawo do swobodnego powrotu do Federacji Rosyjskiej.

Artykuł 28

Każdemu gwarantuje się wolność sumienia i wolność wyznania, łącznie z prawem do indywidualnego lub wspólnie z innymi wyznawania dowolnej religii lub nie wyznawania żadnej, do swobodnego wyboru, posiadania i rozpowszechniania przekonań religijnych i innych oraz postępowania w zgodzie z nimi.

Artykuł 29

1. Każdemu gwarantuje się wolność myśli i słowa.

2. Niedopuszczalna jest propaganda lub agitacja rozpalająca nienawiść i wrogość społeczną, rasową, narodową lub religijną. Zabrania się uprawiania propagandy wyższości społecznej, rasowej, narodowej, religijnej lub językowej.

3. Nikt nie może być zmuszany do ujawniania swoich opinii i przekonań albo do wyrzeczenia się ich.

4. Każdy ma prawo do swobodnego poszukiwania, uzyskiwania, przekazywania, tworzenia i rozpowszechniania informacji w dowolny, zgodny z prawem, sposób. Wykaz informacji stanowiących tajemnicę państwową określa ustawa federalna.

5. Gwarantuje się wolność środków masowego przekazu. Cenzura jest zabroniona.

Artykuł 30

1. Każdy ma prawo do zrzeszania się, łącznie z prawem tworzenia związków zawodowych w celu ochrony swoich interesów. Gwarantuje się swobodę działalności organizacji społecznych.

2. Nikt nie może być zmuszany do wstępowania do jakiejkolwiek organizacji lub pozostawania w niej.

Artykuł 31

Obywatele Federacji Rosyjskiej mają prawo gromadzić się w sposób pokojowy, bez broni, oraz organizować zebrania, wiece i demonstracje, pochody i pikiety.

Artykuł 32

1. Obywatele Federacji Rosyjskiej mają prawo uczestniczyć w kierowaniu sprawami państwa zarówno bezpośrednio, jak również za pośrednictwem swoich przedstawicieli.

2. Obywatele Federacji Rosyjskiej mają prawo wybierać i być wybierani do organów władzy państwowej i organów samorządu terytorialnego, jak również brać udział w referendum.

3. Nie mają prawa wybierać i być wybierani obywatele ubezwłasnowolnieni przez sąd, a także przebywający na mocy wyroku sądowego w zakładach karnych.

4. Obywatele Federacji Rosyjskiej mają równy dostęp do służby państwowej.

5. Obywatele Federacji Rosyjskiej mają prawo uczestniczyć w sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości.

Artykuł 33

Obywatele Federacji Rosyjskiej mają prawo zwracać się osobiście, jak również kierować indywidualne i zbiorowe petycje do organów państwowych i organów samorządu terytorialnego.

Artykuł 34

1. Każdy ma prawo do swobodnego wykorzystywania swoich zdolności i mienia w przedsiębiorczości oraz w innej, nie zabronionej przez prawo, działalności gospodarczej.

2. Niedopuszczalna jest działalność gospodarcza zmierzająca do monopolizacji i nieuczciwej konkurencji.

Artykuł 35

1. Własność prywatna jest chroniona przez prawo.

2. Każdy ma prawo do posiadania mienia na własność, władania nim, użytkowania go i rozporządzania nim zarówno indywidualnie, jak i wspólnie z innymi osobami.

3. Nikt nie może zostać pozbawiony swojego mienia inaczej, jak tylko na mocy wyroku sądowego. Przymusowe wywłaszczenie na cele państwowe może być dokonane wyłącznie pod warunkiem uprzedniego i równowartościowego odszkodowania.

4. Gwarantuje się prawo dziedziczenia.

Artykuł 36

1. Obywatele i ich organizacje mają prawo do posiadania ziemi jako własności prywatnej.

2. Władanie ziemią, jej użytkowanie i rozporządzanie nią oraz innym zasobami naturalnymi realizowane jest przez ich właścicieli swobodnie, jeśli nie wyrządza to szkody środowisku naturalnemu i nie narusza praw i słusznych interesów innych osób.

3. Warunki i tryb użytkowania ziemi określa ustawa federalna.

Artykuł 37

1. Praca jest dobrowolna. Każdy ma prawo swobodnie rozporządzać swoimi zdolnościami do pracy, wybierać rodzaj działalności i zawód.

2. Praca przymusowa jest zabroniona.

3. Każdy ma prawo do pracy w warunkach odpowiadających wymogom bezpieczeństwa i higieny, do wynagrodzenia za pracę bez jakiejkolwiek dyskryminacji i nie niższego niż ustalona przez ustawę federalną płaca minimalna, jak również prawo do ochrony przed bezrobociem.

4. Uznaje się prawo do prowadzenia indywidualnych i zbiorowych sporów pracowniczych z wykorzystaniem ustalonych przez ustawę federalną metod ich rozstrzygania, łącznie z prawem do strajku.

5. Każdy ma prawo do wypoczynku. Zatrudnionemu na podstawie umowy o pracę gwarantuje się, określone przez ustawę federalną, długość czasu pracy, dni wolne od pracy i dni świąteczne oraz coroczny płatny urlop.

Artykuł 38

1. Macierzyństwo, dzieci i rodzina znajdują się pod ochroną państwa.

2. Troska o dzieci, ich wychowanie są równym prawem i obowiązkiem rodziców.

3. Dzieci zdolne do pracy, które ukończyły 18 lat winny otaczać opieką rodziców niezdolnych do pracy.

Artykuł 39

1. Każdemu gwarantuje się zabezpieczenie społeczne na starość, na wypadek choroby, inwalidztwa, utraty żywiciela, na wychowanie dzieci, oraz w innych przypadkach przewidzianych przez ustawę.

2. Ustawa stanowi o emeryturach państwowych i zasiłkach socjalnych.

3. Popierane są dobrowolne ubezpieczenia społeczne, tworzenie dodatkowych form zabezpieczenia społecznego oraz działalność dobroczynna.

Artykuł 40

1. Każdy ma prawo do mieszkania. Nikt nie może zostać samowolnie pozbawiony mieszkania.

2. Organy władzy państwowej i organy samorządu terytorialnego popierają budownictwo mieszkaniowe i stwarzają warunki do realizacji prawa do mieszkania.

3. Potrzebującym mieszkania niezamożnym oraz innym określonym w ustawie obywatelom przydzielane jest ono bezpłatnie lub za przystępną opłatą z państwowych, municypalnych i innych zasobów mieszkaniowych, zgodnie z normami ustalonymi przez ustawę.

Artykuł 41

1. Każdy ma prawo do ochrony zdrowia i pomocy lekarskiej. Pomoc lekarska w państwowych i municypalnych placówkach służby zdrowia świadczona jest obywatelom bezpłatnie ze środków właściwego budżetu, składek ubezpieczeniowych oraz innych wpływów.

2. W Federacji Rosyjskiej finansuje się federalne programy ochrony i wzmacniania zdrowia ludności, podejmuje się kroki w kierunku rozwijania państwowego, municypalnego i prywatnego systemu opieki medycznej, popiera się działalność sprzyjającą zachowaniu zdrowia ludzkiego, rozwijaniu kultury fizycznej i sportu, kształtowaniu korzystnych warunków ekologicznych i sanitarno-epidemiologicznych.

3. Zatajanie przez osoby urzędowe faktów i okoliczności stwarzających zagrożenie dla życia i zdrowia ludzkiego pociąga za sobą odpowiedzialność zgodnie z ustawą federalną.

Artykuł 42

Każdy ma prawo do życia w sprzyjającym mu środowisku naturalnym, do wiarygodnej informacji o jego stanie oraz do wynagrodzenia szkody wyrządzonej jego zdrowiu lub mieniu przez naruszenie prawa ekologicznego.

Artykuł 43

1. Każdy ma prawo do nauki.

2. Gwarantuje się powszechną dostępność i bezpłatność kształcenia przedszkolnego, podstawowego ogólnego i średniego zawodowego w państwowych lub municypalnych placówkach oświatowych i w przedsiębiorstwach.

3. Każdy ma prawo do bezpłatnego uzyskania na zasadach konkursowych wyższego wykształcenia w państwowej lub municypalnej placówce oświatowej i w przedsiębiorstwie.

4. Ogólne wykształcenie podstawowe jest obowiązkowe. Rodzice lub opiekunowie zapewniają dzieciom uzyskanie ogólnego wykształcenia podstawowego.

5. Federacja Rosyjska ustala państwowe federalne standardy oświatowe oraz popiera rozmaite formy kształcenia i samokształcenia.

Artykuł 44

1. Każdemu gwarantuje się swobodę twórczości literackiej, plastycznej, naukowej, technicznej i innej oraz swobodę nauczania. Własność intelektualna jest chroniona ustawowo.

2. Każdy ma prawo do udziału w życiu kulturalnym i korzystania z placówek kulturalnych oraz dostępu do wartości kulturalnych.

3. Każdy ma obowiązek troszczyć się o zachowanie spuścizny historycznej i kulturalnej, chronić zabytki historii i kultury.

Artykuł 45

1. W Federacji Rosyjskiej gwarantuje się państwową ochronę praw i wolności człowieka i obywatela.

2. Każdy ma prawo bronić swych praw i wolności wszelkimi sposobami nie zabronionymi przez prawo.

Artykuł 46

1. Każdemu gwarantuje się sądową ochronę jego praw i wolności.

2. Decyzje i działania (lub ich zaniechanie) organów władzy państwowej, organów samorządu terytorialnego, organizacji społecznych i osób urzędowych mogą być zaskarżone do sądu.

3. Każdy ma prawo, zgodnie z umowami międzynarodowymi zawartymi przez Federację Rosyjską, zwracać się do międzypaństwowych organów ochrony praw i wolności człowieka, jeśli wyczerpane zostały wszystkie wewnątrzpaństwowe środki ochrony prawnej.

Artykuł 47

1. Nikt nie może być pozbawiony prawa do rozpatrzenia jego sprawy w tym sądzie i przez tego sędziego, których właściwości ustawowo podlega.

2. W przypadkach przewidzianych przez ustawę federalną oskarżony o popełnienie przestępstwa ma prawo do rozpatrzenia jego sprawy przez sąd z udziałem ławników.

Artykuł 48

1. Każdemu gwarantuje się prawo do uzyskania fachowej pomocy prawnej. W przypadkach przewidzianych przez ustawę pomoc prawna jest udzielana bezpłatnie.

2. Każdy zatrzymany, osadzony w areszcie, oskarżony o popełnienie przestępstwa ma prawo do korzystania z pomocy adwokata (obrońcy) od chwili, odpowiednio, zatrzymania, osadzenia w areszcie lub przedstawienia mu aktu oskarżenia.

Artykuł 49

1. Każdy oskarżony o popełnienie przestępstwa uważany jest za niewinnego, dopóki jego wina nie zostanie dowiedziona w trybie przewidzianym przez ustawę federalną i orzeczona prawomocnym wyrokiem sądu.

2. Oskarżony nie ma obowiązku udowadniać swojej niewinności.

3. Nie dające się usunąć wątpliwości co do winy oskarżonego interpretowane są na jego korzyść.

Artykuł 50

1. Nikt nie może być powtórnie skazany za to samo przestępstwo.

2. W toku realizacji wymiaru sprawiedliwości niedopuszczalne jest wykorzystywanie dowodów uzyskanych z naruszeniem ustawy federalnej.

3. Każdy skazany za przestępstwo ma prawo do zrewidowania wyroku przez sąd wyższej instancji w trybie ustalonym przez ustawę federalną, jak również ma prawo zwrócić się o ułaskawienie lub złagodzenie kary.

Artykuł 51

1. Nikt nie ma obowiązku świadczyć przeciwko sobie, swojemu współmałżonkowi i bliskim krewnym, krąg których określa ustawa federalna.

2. Ustawa federalna może określać inne przypadki zwolnienia z obowiązku składania zeznań.

Artykuł 52

Prawa poszkodowanych w wyniku przestępstwa i nadużycia władzy są chronione przez ustawę. Państwo zapewnia poszkodowanym dostęp do wymiaru sprawiedliwości oraz odszkodowanie za poniesione straty.

Artykuł 53

Każdy ma prawo do wynagrodzenia mu przez państwo szkody wyrządzonej wskutek bezprawnych działań (lub zaniechania) organów władzy państwowej lub ich funkcjonariuszy.

Artykuł 54

1. Ustawa wprowadzająca lub zaostrzająca odpowiedzialność nie działa wstecz.

2. Nikt nie może ponosić odpowiedzialności za czyn, który w chwili jego popełnienia nie był uznawany za sprzeczny z prawem. Jeśli po popełnieniu czynu sprzecznego z prawem odpowiedzialność za ten czyn została zniesiona lub złagodzona, stosuje się nową ustawę.

Artykuł 55

1. Fakt wymienienia w Konstytucji Federacji Rosyjskiej podstawowych praw i wolności nie powinien być interpretowany jako negowanie lub umniejszanie innych ogólnie uznanych praw i wolności człowieka i obywatela.

2. W Federacji Rosyjskiej nie mogą być wydawane ustawy znoszące lub umniejszające prawa i wolności człowieka i obywatela.

3. Prawa i wolności człowieka i obywatela mogą zostać ograniczone przez ustawę federalną jedynie w takiej mierze, w jakiej jest to niezbędne do ochrony podstaw ustroju konstytucyjnego, moralności, zdrowia, praw i uprawnionych interesów innych osób, zapewnienia obronności kraju i bezpieczeństwa państwa.

Artykuł 56

1. W warunkach stanu wyjątkowego w celu zapewnienia bezpieczeństwa obywateli i ochrony ustroju konstytucyjnego, zgodnie z federalną ustawą konstytucyjną, mogą być wprowadzone ograniczenia praw i wolności ze wskazaniem ich zakresu i terminu obowiązywania.

2. Stan wyjątkowy na całym terytorium Federacji Rosyjskiej i w jej poszczególnych częściach może być wprowadzony w przypadku zaistnienia okoliczności i w trybie przewidzianym federalną ustawą konstytucyjną.

3. Nie podlegają ograniczeniu prawa i wolności przewidziane w artykułach 20, 21, 23 (ust. 1), 24, 28, 34 (ust. 1), 40, (ust. 1) i 46 – 54 Konstytucji Federacji Rosyjskiej.

Artykuł 57

Każdy ma obowiązek uiszczania określonych ustawowo podatków i opłat. Ustawy wprowadzające nowe podatki lub pogarszające sytuację podatników nie działają wstecz.

Artykuł 58

Każdy obowiązany jest chronić przyrodę i środowisko naturalne, troszczyć się o bogactwa naturalne.

Artykuł 59

1. Obrona Ojczyzny jest powinnością i obowiązkiem obywatela Federacji Rosyjskiej.

2. Obywatel Federacji Rosyjskiej pełni służbę wojskową zgodnie z ustawą federalną

3. Obywatel Federacji Rosyjskiej, w przypadku, gdy pełnienie służby wojskowej jest sprzeczne z jego przekonaniami lub wyznaniem, jak również w innych przypadkach przewidzianych przez ustawę federalną, ma prawo do jej zamiany na alternatywną służbę cywilną.

Artykuł 60

Obywatel Federacji Rosyjskiej może samodzielnie realizować w pełnym zakresie swoje prawa i obowiązki po ukończeniu 18 lat.

Artykuł 61

1. Obywatel Federacji Rosyjskiej nie może być wydalony poza granice Federacji Rosyjskiej lub wydany innemu państwu.

2. Federacja Rosyjska gwarantuje swoim obywatelom ochronę i opiekę poza jej granicami.

Artykuł 62

1. Obywatel Federacji Rosyjskiej może posiadać obywatelstwo innego państwa (podwójne obywatelstwo) zgodnie z ustawą federalną lub umową międzynarodową zawartą przez Federację Rosyjską.

2. Posiadanie przez obywatela Federacji Rosyjskiej obywatelstwa innego państwa nie umniejsza jego praw i wolności i nie zwalnia go z obowiązków wynikających z posiadania obywatelstwa rosyjskiego, jeżeli ustawa federalna lub umowa międzynarodowa zawarta przez Federację Rosyjską nie stanowi inaczej.

3. Cudzoziemcy i bezpaństwowcy korzystają w Federacji Rosyjskiej z praw i mają obowiązki na równi z obywatelami Federacji Rosyjskiej, z wyjątkiem przypadków przewidzianych ustawą federalną lub umową międzynarodową zawartą przez Federację Rosyjską.

Artykuł 63

1. Federacja Rosyjska udziela azylu politycznego cudzoziemcom i bezpaństwowcom, zgodnie z ogólnie uznanymi normami prawa międzynarodowego.

2. W Federacji Rosyjskiej niedopuszczalne jest wydawanie innym państwom osób prześladowanych za poglądy polityczne, jak również za działania (lub zaniechanie) nie uznawane w Federacji Rosyjskiej za przestępstwo. Ekstradycja osób oskarżonych o popełnienie przestępstwa, a także przekazywanie skazanych w celu odbycia przez nich kary w innych państwach odbywa się na podstawie ustawy federalnej lub umowy międzynarodowej zawartej przez Federację Rosyjską.

Artykuł 64

Przepisy niniejszego rozdziału tworzą podstawy statusu prawnego jednostki w Federacji Rosyjskiej i mogą być zmienione wyłącznie w trybie przewidzianym niniejszą Konstytucją.

Rozdział 3

USTRÓJ FEDERALNY

Artykuł 65

1. W skład Federacji Rosyjskiej wchodzą podmioty Federacji Rosyjskiej:

Republika Adygeja (Adygeja), Republika Ałtaj, Republika Baszkortostan, Republika Buriacja, Republika Degestan, Republika Inguska, Republika Kabardyjsko-Bałkarska, Republika Kałmycja, Republika Karaczajsko-Czerkieska, Republika Karelia, Republika Komi, Republika Krym, Republika Marij Eł, Republika Mordowia, Republika Sacha (Jakucja), Republika Północna Osetia – Alania, Republika Tatarstan (Tatarstan), Republika Tywa, Republika Udmurcka, Republika Chakasja, Republika Czeczeńska, Republika Czuwaska – Czuwaszja;

Kraj Ałtajski, Kraj Zabajkalski, Kraj Kamczacki, Kraj Krasnodarski, Kraj Krasnojarski, Kraj Permski, Kraj Nadmorski, Kraj Stawropolski, Kraj Chabarowski.

Obwód Amurski, Obwód Archangielski, Obwód Astrachański, Obwód Biełgorodski, Obwód Briański, Obwód Władymirski, Obwód Wołgogradzki, Obwód Wołogodzki, Obwód Woroneski, Obwód Iwanowski, Obwód Irkucki, Obwód Kaliningradzki, Obwód Kałuski, Obwód Kemerowski – Kuzbas, Obwód Kirowski, Obwód Kostromski, Obwód Kurgański, Obwód Kurski, Obwód Leningradzki, Obwód Lipiecki, Obwód Magadański, Obwód Moskiewski, Obwód Murmański, Obwód Niżegorodzki, Obwód Nowogrodzki, Obwód Nowosybirski, Obwód Omski, Obwód Orenburski, Obwód Orłowski, Obwód Penzeński, Obwód Pskowski, Obwód Rostowski, Obwód Riazański, Obwód Samarski, Obwód Saratowski, Obwód Sachaliński, Obwód Swierdłowski, Obwód Smoleński, Obwód Tambowski, Obwód Twerski, Obwód Tomski, Obwód Tulski, Obwód Tiumeński, Obwód Uljanowski, Obwód Czelabiński, Obwód Jarosławski;

Moskwa, Sankt-Petersburg, Sewastopol – miasta o znaczeniu federalnym;

Żydowski Obwód Autonomiczny;

Nieniecki Okręg Autonomiczny, Chanty-Mansyjski Okręg Autonomiczny – Jugra, Czukocki Okręg Autonomiczny, Jamalsko-Nieniecki Okręg Autonomiczny.

2. Przyjęcie do Federacji Rosyjskiej i utworzenie w jej składzie nowego podmiotu dokonuje się w trybie przewidzianym federalną ustawą konstytucyjną.

Artykuł 66

1. Status republiki określają Konstytucja Federacji Rosyjskiej i konstytucja republiki.

2. Status kraju, obwodu, miasta o znaczeniu federalnym, obwodu autonomicznego i okręgu autonomicznego określają Konstytucja Federacji Rosyjskiej i statut kraju, obwodu, miasta o znaczeniu federalnym, obwodu autonomicznego i okręgu autonomicznego, uchwalane przez organ ustawodawczy (przedstawicielski) odpowiedniego podmiotu Federacji Rosyjskiej.

3. Na wniosek organów ustawodawczych i wykonawczych obwodu autonomicznego i okręgu autonomicznego może zostać uchwalona ustawa federalna o obwodzie autonomicznym lub okręgu autonomicznym.

4. Stosunki okręgów autonomicznych wchodzących w skład kraju lub obwodu mogą być regulowane przez ustawę federalną oraz umowę zawarte między organami władzy państwowej okręgu autonomicznego a, odpowiednio, organami władzy państwowej kraju lub obwodu.

5. Status podmiotu Federacji Rosyjskiej może zostać zmieniony za obopólną zgodą Federacji Rosyjskiej i podmiotu Federacji Rosyjskiej, zgodnie z federalną ustawą konstytucyjną.

Artykuł 67

1. Terytorium Federacji Rosyjskiej obejmuje terytoria jej podmiotów, wody wewnętrzne oraz morze terytorialne i przestrzeń powietrzną nad nimi. Na terytorium Federacji Rosyjskiej zgodnie z ustawą federalną mogą być tworzone terytoria federalne. Organizacja władzy publicznej na terytoriach federalnych określona jest w tejże ustawie federalnej.

2. Federacja Rosyjska ma suwerenne prawa i sprawuje jurysdykcję na obszarze szelfu kontynentalnego i wyłącznej strefy ekonomicznej Federacji Rosyjskiej w trybie określonym przez ustawę federalną i normy prawa międzynarodowego.

21. Federacja Rosyjska zapewnia obronę swojej suwerenności i integralności terytorialnej. Działania (z wyjątkiem delimitacji, demarkacji i redemarkacji granicy państwowej Federacji Rosyjskiej z państwami sąsiadującymi) mające na celu odłączenie części terytorium Federacji Rosyjskiej, a także wzywanie do takich działań są niedozwolone.

3. Granice między podmiotami Federacji Rosyjskiej mogą ulec zmianie za ich obopólną zgodą.

Artykuł 671

1. Federacja Rosyjska jest na swoim terytorium następcą prawnym Związku SRR, a także następcą prawnym (kontynuatorem prawnym) Związku SRR w zakresie członkostwa w organizacjach międzynarodowych i ich organach, uczestniczenia w umowach międzynarodowych, a także w zakresie przewidzianych w umowach międzynarodowych zobowiązań i aktywów Związku SRR, znajdujących się poza granicami Federacji Rosyjskiej.

2. Federacja Rosyjska, zjednoczona tysiącletnią historią, chroniąc pamięć przodków, którzy przekazali nam ideały i wiarę w Boga, a także ciągłość rozwoju państwa rosyjskiego, uznaje ustanowioną przez historię jedność państwa.

3. Federacja Rosyjska czci pamięć obrońców Ojczyzny, zapewnia ochronę prawdy historycznej. Umniejszanie znaczenia wysiłku narodowego dla obrony ojczyzny jest niedopuszczalne.

4. Dzieci stanowią najwyższy priorytet rosyjskiej polityki państwowej. Państwo stwarza warunki sprzyjające wszechstronnemu duchowemu, moralnemu, intelektualnemu i fizycznemu rozwojowi dzieci, edukacji w duchu patriotyzmu, obywatelskości i szacunku dla starszych. Państwo, zapewniając pierwszeństwo wychowaniu w rodzinie, przyjmuje na siebie obowiązki rodziców wobec dzieci pozostawionych bez opieki.

Artykuł 68

1. Językiem państwowym Federacji Rosyjskiej, na całym jej terytorium, jest język rosyjski jako język narodu kształtującego państwo i będącego częścią wielonarodowościowego związku równoprawnych narodów Federacji Rosyjskiej.

2. Republiki mają prawo ustanawiać swoje języki państwowe. W organach władzy państwowej, organach samorządu terytorialnego i państwowych instytucjach republik mogą być one używane na równi z językiem państwowym Federacji Rosyjskiej.

3. Federacja Rosyjska gwarantuje wszystkim jej narodom prawo do zachowania języka ojczystego, stworzenia warunków do jego nauczania i rozwijania.

4. Kultura w Federacji Rosyjskiej jest unikalnym dziedzictwem jej wielonarodowościowej ludności. Kultura jest wspierana i chroniona przez państwo.

Artykuł 69

1. Federacja Rosyjska gwarantuje prawa niewielkich liczebnie rdzennych narodowości, zgodnie z ogólnie uznanymi zasadami i normami prawa międzynarodowego oraz umowami międzynarodowymi zawartymi przez Federację Rosyjską.

2. Państwo chroni tożsamość kulturową wszystkich narodów i społeczności etnicznych Federacji Rosyjskiej, gwarantuje zachowanie różnorodności etnokulturowej i językowej.

3. Federacja Rosyjska zapewnia wsparcie rodakom mieszkającym za granicą w realizacji ich praw, ochronie ich interesów i zachowaniu rosyjskiej tożsamości kulturowej.

Artykuł 70

1. Flagę państwową, godło i hymn Federacji Rosyjskiej, ich wzory oraz tryb oficjalnego używania określa konstytucyjna ustawa federalna.

2. Stolicą Federacji Rosyjskiej jest miasto Moskwa. Status stolicy określa ustawa federalna. Miejscem stałej lokalizacji poszczególnych federalnych organów władzy państwowej mogą być inne miasta, wskazane w federalnej ustawie konstytucyjnej. 

Artykuł 71

Zakres działania Federacji Rosyjskiej obejmuje:

a)[2] uchwalanie i zmianę Konstytucji Federacji Rosyjskiej i ustaw federalnych oraz kontrolę ich przestrzegania;

b) ustrój federalny i terytorium Federacji Rosyjskiej;

c) regulowanie i ochronę praw i wolności człowieka i obywatela; obywatelstwo w Federacji Rosyjskiej; regulowanie i ochronę praw mniejszości narodowych;

d) organizację władzy publicznej, określanie systemu federalnych organów władzy ustawodawczej, wykonawczej i sądowniczej, tryb ich organizacji i działania; powoływanie federalnych organów władzy państwowej;

e) federalną własność państwową i zarządzanie nią;

f) określanie podstaw polityki federalnej i federalne programy w dziedzinie państwowego, ekonomicznego, ekologicznego, naukowo-technologicznego, socjalnego, kulturalnego i narodowego rozwoju Federacji Rosyjskiej; określenie jednolitych podstaw prawnych systemu opieki zdrowotnej, systemu wychowania i edukacji, w tym kształcenia ustawicznego;

g) stanowienie prawnych podstaw jednolitego rynku; regulowanie zagadnień finansowych, dewizowych, kredytowych i celnych, emisji pieniądza, zasad polityki cenowej; federalne służby ekonomiczne łącznie z bankami federalnymi;

h) budżet federalny, federalne podatki i opłaty; federalne fundusze rozwoju regionalnego;

i) federalne systemy energetyczne, energetykę jądrową, materiały rozszczepialne; federalny transport, linie komunikacyjne, informację, technologie informatyczne i łączność; działalność w kosmosie;

j) politykę zagraniczną i stosunki międzynarodowe Federacji Rosyjskiej, umowy międzynarodowe Federacji Rosyjskiej; sprawy wojny i pokoju;

k) stosunki gospodarcze Federacji Rosyjskiej z zagranicą;

l) obronę i bezpieczeństwo; produkcję na potrzeby obronności; określanie trybu sprzedaży i zakupu broni, amunicji, sprzętu wojskowego i innego mienia wojskowego; wytwarzanie substancji trujących, środków narkotycznych i tryb ich wykorzystywania; zapewnienie bezpieczeństwa osób, społeczeństwa i państwa w zakresie stosowania technologii informatycznych i obrotu danymi cyfrowymi;

ł) określanie statusu i ochronę granicy państwowej, morza terytorialnego, przestrzeni powietrznej, wyłącznej strefy ekonomicznej oraz szelfu kontynentalnego Federacji Rosyjskiej;

m) ustrój sądów; prokuraturę; ustawodawstwo karne i karno-wykonawcze; amnestię i prawo łaski; ustawodawstwo cywilne; ustawodawstwo procesowe; prawne regulowanie własności intelektualnej;

n) federalne prawo kolizyjne;

o) służbę metrologiczna, normy, wzorce, system metryczny i rachubę czasu; geodezję i kartografię; nazewnictwo geograficzne; służbę meteorologiczną, oficjalną statystykę i rachunkowość;

p) odznaczenia państwowe i tytuły honorowe Federacji Rosyjskiej;

r) federalną służbę państwową; określenie ograniczeń przy obsadzaniu stanowisk państwowych i samorządowych, stanowisk służb państwowych i samorządowych, w tym ograniczeń związanych z posiadaniem obywatelstwa państwa obcego, zezwolenia na pobyt lub innego dokumentu, potwierdzającego prawo stałego pobytu obywatela Federacji Rosyjskiej na terytorium państwa obcego, a także ograniczeń związanych z otwieraniem i posiadaniem rachunków (depozytów), przechowywaniem środków pieniężnych i innych wartości w bankach zagranicznych, znajdujących się poza terytorium Federacji Rosyjskiej.

Artykuł 72

1. Wspólny zakres działania Federacji Rosyjskiej i podmiotów Federacji Rosyjskiej obejmuje:

a) zapewnianie zgodności konstytucji i ustaw republik, statutów, ustaw i innych normatywnych aktów prawnych krajów, obwodów, miast o znaczeniu federalnym, obwodu autonomicznego i okręgów autonomicznych z Konstytucją Federacji Rosyjskiej i ustawami federalnymi;

b) ochronę praw i wolności człowieka i obywatela; ochronę praw mniejszości narodowych; zapewnianie praworządności oraz porządku i bezpieczeństwa publicznego; reżym stref przygranicznych;

c) problemy władania, użytkowania i rozporządzania ziemią, kopalinami oraz wodnymi i innymi zasobami naturalnymi;

d) rozgraniczanie własności państwowej;

e) korzystanie z zasobów przyrody; rolnictwo, ochronę środowiska naturalnego i zapewnianie bezpieczeństwa ekologicznego; obszary przyrodnicze podlegające szczególnej ochronie; ochronę zabytków historii i kultury;

f) ogólne problemy wychowania, kształcenia, nauki, kultury, kultury fizycznej i sportu, polityki dotyczącej młodzieży;

g) koordynację zagadnień ochrony zdrowia, w tym zapewnienie dostępnej pomocy medycznej wysokiej jakości, utrzymanie i wzmocnienie zdrowia publicznego, tworzenie warunków dla zdrowego stylu życia, tworzenie kultury odpowiedzialnego podejścia obywateli do własnego zdrowia; opiekę socjalną wraz z ubezpieczeniami społecznymi;

g1) ochronę rodziny, macierzyństwa, ojcostwa i dzieciństwa; ochronę instytucji małżeństwa jako związku mężczyzny i kobiety; stworzenie warunków do godnego wychowania dzieci w rodzinie, a także dorosłym dzieciom do realizowania obowiązku opieki nad rodzicami;

h) podejmowanie środków w walce z katastrofami, klęskami żywiołowymi, epidemiami oraz likwidowanie ich skutków;

i) określanie ogólnych zasad nakładania podatków i opłat w Federacji Rosyjskiej;

j) ustawodawstwo administracyjne, administracyjno-procesowe, ustawodawstwo pracy, ustawodawstwo rodzinne, lokalowe, rolne, wodne, leśne, prawo górnicze i dotyczące ochrony środowiska naturalnego;

k) kadry organów sądowych i organów ochrony prawnej; adwokaturę i notariat;

l) ochronę odwiecznych obszarów osiedlenia i tradycyjnego sposobu życia niewielkich liczebnie wspólnot etnicznych;

m) określanie ogólnych zasad organizacji systemu organów władzy państwowej i samorządu terytorialnego;

n) koordynowanie kontaktów międzynarodowych i kontaktów gospodarczych z zagranicą podmiotów Federacji Rosyjskiej, wykonywanie umów międzynarodowych zawartych przez Federację Rosyjską.

2. Przepisy niniejszego artykułu w równym stopniu dotyczą republik, krajów, obwodów, miast o znaczeniu federalnym, obwodu autonomicznego i okręgów autonomicznych.

Artykuł 73

Poza zakresem działania Federacji Rosyjskiej i kompetencji Federacji Rosyjskiej w sprawach objętych wspólnym zakresem działania Federacji Rosyjskiej i podmiotów Federacji Rosyjskiej, podmioty Federacji Rosyjskiej dysponują pełnią władzy państwowej.

Artykuł 74

1. Na terytorium Federacji Rosyjskiej zabrania się ustanawiania granic celnych, ceł, opłat i jakichkolwiek innych przeszkód w swobodnym przepływie towarów, usług i środków finansowych.

2. Ograniczenia w przepływie towarów i usług mogą być wprowadzane zgodnie z ustawą federalną, jeśli jest to niezbędne do zapewnienia bezpieczeństwa, ochrony życia i zdrowia ludzkiego, ochrony przyrody i wartości kulturalnych.

Artykuł 75

1. Jednostką pieniężną w Federacji Rosyjskiej jest rubel. Emisję pieniądza prowadzi wyłącznie Bank Centralny Federacji Rosyjskiej. Wprowadzanie i emitowanie innych pieniędzy w Federacji Rosyjskiej jest zabronione.

2. Ochrona i zapewnianie stabilności rubla jest podstawową funkcją Banku Centralnego Federacji Rosyjskiej, którą pełni on niezależnie od innych organów władzy państwowej.

3. System podatków ściąganych do budżetu federalnego oraz ogólne zasady opodatkowania i opłat w Federacji Rosyjskiej określa ustawa federalna.

4. Pożyczki państwowe emitowane są w trybie określanym przez ustawę federalną i udzielane na zasadzie dobrowolności.

5. Federacja Rosyjska szanuje pracę obywateli i zapewnia ochronę ich praw. Państwo gwarantuje minimalną płacę w wysokości nie niższej od minimum socjalnego, wystarczające dla utrzymania osób zdolnych do pracy i obliczanego dla całej Federacji Rosyjskiej.

6. Federacja Rosyjska tworzy system emerytalny dla obywateli, oparty na zasadach powszechności, sprawiedliwości i solidarności pokoleniowej, wspiera się jego skuteczne działanie, emerytury są indeksowane co najmniej raz w roku w trybie określonym przez ustawę federalną.

7. Federacja Rosyjska, na podstawie ustawy federalnej, gwarantuje obowiązkowe ubezpieczenie społeczne, ukierunkowane wsparcie społeczne obywateli oraz indeksację zasiłków społecznych i innych świadczeń socjalnych.

Artykuł 751

Federacja Rosyjska tworzy warunki dla trwałego wzrostu gospodarczego kraju i poprawy dobrobytu obywateli, wzajemnego zaufania państwa i społeczeństwa, gwarantuje się ochronę godności obywateli i szacunek dla człowieka pracy, zapewniona jest równowaga praw i obowiązków obywatela, partnerstwo społeczne, solidarność gospodarcza, polityczna i socjalna.

Artykuł 76

1. W sprawach objętych zakresem działania Federacji Rosyjskiej uchwala się federalne ustawy konstytucyjne oraz ustawy federalne mające bezpośrednie zastosowanie na całym terytorium Federacji Rosyjskiej.

2. W sprawach objętych zakresem wspólnego działania Federacji Rosyjskiej i podmiotów Federacji Rosyjskiej wydaje się ustawy federalne oraz uchwalane zgodnie z nimi ustawy i inne normatywne akty prawne podmiotów Federacji Rosyjskiej.

3. Ustawy federalne nie mogą być sprzeczne z federalnymi ustawami konstytucyjnymi.

4. Poza zakresem działania Federacji Rosyjskiej oraz wspólnym zakresem działania Federacji Rosyjskiej i podmiotów Federacji Rosyjskiej republiki, kraje, obwody, miasta o znaczeniu federalnym, obwód autonomiczny i okręgi autonomiczne stanowią własne regulacje prawne, łącznie z wydawaniem ustaw i innych normatywnych aktów prawnych.

5. Ustawy oraz inne normatywne akty prawne podmiotów Federacji Rosyjskiej nie mogą być sprzeczne z ustawami federalnymi uchwalonymi zgodnie z ust. 1 i 2 niniejszego artykułu. W razie sprzeczności między ustawą federalną a innym aktem wydanym w Federacji Rosyjskiej obowiązuje ustawa federalna.

6. W razie sprzeczności między ustawą federalną a normatywnym aktem prawnym podmiotu Federacji Rosyjskiej wydanym zgodnie z ust. 4 niniejszego artykułu, obowiązuje normatywny akt prawny podmiotu Federacji Rosyjskiej.

Artykuł 77

1. System organów władzy państwowej republik, krajów, obwodów, miast o znaczeniu federalnym, obwodu autonomicznego i okręgów autonomicznych, podmioty Federacji Rosyjskiej ustanawiają samodzielnie, zgodnie z podstawami ustroju konstytucyjnego Federacji Rosyjskiej i ogólnymi zasadami organizacji przedstawicielskich i wykonawczych organów władzy państwowej ustalonymi przez ustawę federalną.

2. W zakresie działania Federacji Rosyjskiej oraz kompetencji Federacji Rosyjskiej w sprawach objętych wspólnym zakresem działania Federacji Rosyjskiej i podmiotów Federacji Rosyjskiej federalne organy władzy wykonawczej i organy władzy wykonawczej podmiotów Federacji Rosyjskiej tworzą jednolity system władzy wykonawczej w Federacji Rosyjskiej.

3. Najwyższym urzędnikiem podmiotu Federacji Rosyjskiej (zwierzchnikiem najwyższego organu wykonawczego władzy państwowej podmiotu wchodzącego w skład Federacji Rosyjskiej) może być obywatel Federacji Rosyjskiej, który ukończył 30 lat, stale zamieszkuje w Federacji Rosyjskiej i nie posiada obywatelstwa państwa obcego, zezwolenia na pobyt lub innego dokumentu, potwierdzającego prawo stałego pobytu obywatela Federacji Rosyjskiej na terytorium państwa obcego. Najwyższemu urzędnikowi podmiotu Federacji Rosyjskiej (zwierzchnikowi najwyższego organu wykonawczego władzy państwowej podmiotu wchodzącego w skład Federacji Rosyjskiej), w trybie określonym przez ustawę federalną, zakazuje się otwierania i prowadzenia rachunków (depozytów), przechowywania środków pieniężnych i innych wartości w zagranicznych bankach, znajdujących się poza terytorium Federacji Rosyjskiej. Ustawa Federalna może określać dodatkowe wymagania wobec najwyższego urzędnika podmiotu Federacji Rosyjskiej (zwierzchnika najwyższego organu wykonawczego władzy państwowej podmiotu Federacji Rosyjskiej). 

Artykuł 78

1. Federalne organy władzy wykonawczej w celu realizacji swoich kompetencji mogą tworzyć własne organy terytorialne i mianować odpowiednich urzędników.

2. Federalne organy władzy wykonawczej w porozumieniu z organami władzy wykonawczej podmiotów Federacji Rosyjskiej mogą przekazywać im realizację części swoich kompetencji, jeśli nie jest to sprzeczne z Konstytucją Federacji Rosyjskiej i ustawami federalnymi.

3. Organy władzy wykonawczej podmiotów Federacji Rosyjskiej w porozumieniu z federalnymi organami władzy wykonawczej mogą przekazywać im realizację części swoich kompetencji.

4. Prezydent Federacji Rosyjskiej i Rząd Federacji Rosyjskiej zapewniają, zgodnie z Konstytucją Federacji Rosyjskiej, realizację kompetencji federalnej władzy państwowej na całym terytorium Federacji Rosyjskiej.

5. Kierownikiem federalnego organu państwowego może być obywatel Federacji Rosyjskiej, który ukończył 30 lat, nie posiada obywatelstwa państwa obcego, zezwolenia na pobyt lub innego dokumentu, potwierdzającego prawo stałego pobytu obywatela Federacji Rosyjskiej na terytorium państwa obcego. Zwierzchnikowi federalnego organu, w zakresie określonym przez ustawę federalną, zakazuje się otwierania i prowadzenia rachunków (depozytów), przechowywania środków pieniężnych i wartości w zagranicznych bankach, znajdujących się poza terytorium Federacji Rosyjskiej. 

Artykuł 79

Federacja Rosyjska może uczestniczyć w organizacjach międzypaństwowych i przekazywać im część swoich kompetencji zgodnie z umowami międzynarodowymi, jeżeli nie pociąga to za sobą ograniczenia praw i wolności człowieka i obywatela, i nie jest sprzeczne z podstawami ustroju konstytucyjnego Federacji Rosyjskiej. Decyzje organów międzynarodowych przyjęte na podstawie umów międzynarodowych, których stroną jest Federacja Rosyjska, o treści sprzecznej z Konstytucją Federacji Rosyjskiej, nie są w Federacji Rosyjskiej wykonywane.

Artykuł 791

Federacja Rosyjska podejmuje działania na rzecz utrzymania i wzmocnienia międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa, zapewnienia pokojowego współistnienia państw i narodów, a także dla zapobiegania ingerencji w wewnętrzne sprawy państwa 

Rozdział 4

PREZYDENT FEDERACJI ROSYJSKIEJ

Artykuł 80

1. Prezydent Federacji Rosyjskiej jest głową państwa.

2. Prezydent Federacji Rosyjskiej jest gwarantem Konstytucji Federacji Rosyjskiej, praw i wolności człowieka i obywatela. W trybie określonym przez Konstytucję Federacji Rosyjskiej podejmuje kroki mające na celu ochronę suwerenności Federacji Rosyjskiej, jej niepodległości i integralności państwowej, wspiera ład obywatelski i porozumienie w kraju, zapewnia harmonijne funkcjonowanie i współdziałanie organów składających się na jednolity system władzy publicznej.

3. Prezydent Federacji Rosyjskiej, zgodnie z Konstytucją Federacji Rosyjskiej i ustawami federalnymi, określa podstawowe kierunki wewnętrznej i zagranicznej polityki państwa.

4. Prezydent Federacji Rosyjskiej jako głowa państwa reprezentuje Federację Rosyjską w kraju i w stosunkach międzynarodowych.

Artykuł 81

1. Prezydent Federacji Rosyjskiej jest wybierany na sześć lat przez obywateli Federacji Rosyjskiej na podstawie powszechnego, równego i bezpośredniego prawa wyborczego w głosowaniu tajnym.

2. Prezydentem Federacji Rosyjskiej może zostać wybrany obywatel Federacji Rosyjskiej, który ukończył 35 lat, który stale zamieszkuje od co najmniej 25 lat w Federacji Rosyjskiej, nie posiada i nie posiadał wcześniej obywatelstwa państwa obcego, zezwolenia na pobyt lub innego dokumentu, potwierdzającego prawo stałego pobytu obywatela Federacji Rosyjskiej na terytorium państwa obcego. Wymóg dotyczący nieposiadania przez kandydata na stanowisko Prezydenta Federacji Rosyjskiej obywatelstwa państwa obcego, nie odnosi się do obywateli Federacji Rosyjskiej, którzy wcześniej posiadali obywatelstwo państwa, które zostało przyjęte, bądź też którego część została przyjęta do Federacji Rosyjskiej, zgodnie z konstytucyjną ustawą federalną i którzy na stałe zamieszkiwali na terytorium państwa przyjętego do Federacji Rosyjskiej, bądź też tej jego części, która została przyjęta do Federacji Rosyjskiej. Prezydentowi Federacji Rosyjskiej, w trybie określonym przez ustawę federalną, zakazuje się otwierania i prowadzenia rachunków (depozytów), przechowywania środków pieniężnych i wartości w zagranicznych bankach, znajdujących się poza terytorium Federacji Rosyjskiej.

3. Ta sama osoba nie może sprawować urzędu Prezydenta Federacji Rosyjskiej dłużej niż przez dwie kadencje.

31. Przepis art. 81 ust. 3 Konstytucji Federacji Rosyjskiej, który ogranicza liczbę kadencji, odnoszących się do sprawowania przez tę samą osobę urzędu Prezydenta Federacji Rosyjskiej, ma zastosowanie do osoby, która sprawuje i (lub) sprawowała urząd Prezydenta Federacji Rosyjskiej, bez względu na liczbę kadencji, w czasie których sprawowała i (lub) sprawuje to stanowisko w momencie wejścia w życie poprawki do Konstytucji Federacji Rosyjskiej, wprowadzającej odpowiednie ograniczenie i nie wyklucza możliwości sprawowania przez niego urzędu Prezydenta Federacji Rosyjskiej w kadencjach dozwolonych przez przepis.

4. Tryb wyboru Prezydenta Federacji Rosyjskiej określa ustawa federalna.

Artykuł 82

1. Obejmując urząd Prezydent Federacji Rosyjskiej składa wobec narodu następującą przysięgę:

"Przysięgam, że realizując kompetencje Prezydenta Federacji Rosyjskiej będę szanował i chronił prawa i wolności człowieka i obywatela, przestrzegał i bronił Konstytucji Federacji Rosyjskiej, bronił suwerenności i niepodległości, bezpieczeństwa i integralności państwa, wiernie służył narodowi."

2.Przysięgę składa się w uroczystej formie, w obecności senatorów Federacji Rosyjskiej, deputowanych do Dumy Państwowej i sędziów Sądu Konstytucyjnego Federacji Rosyjskiej.

Artykuł 83

1. Prezydent Federacji Rosyjskiej:

a) powołuje Przewodniczącego Rządu Federacji Rosyjskiej, którego kandydatura została zatwierdzona przez Dumę Państwową na wniosek Prezydenta Federacji Rosyjskiej, a także odwołuje Przewodniczącego Rządu Federacji Rosyjskiej ze stanowiska;

b) sprawuje ogólne zwierzchnictwo nad Rządem Federacji Rosyjskiej; ma prawo przewodniczyć posiedzeniom Rządu Federacji Rosyjskiej;

b1) zatwierdza, na wniosek Przewodniczącego Rządu Federacji Rosyjskiej, strukturę federalnych organów władzy wykonawczej, wprowadza w niej zmiany; w ramach struktury federalnych organów władzy wykonawczej wskazuje organy, którymi kieruje Prezydent Federacji Rosyjskiej oraz organy, którymi kieruje Rząd Federacji Rosyjskiej. W przypadku odwołania z urzędu przez Prezydenta Federacji Rosyjskiej Przewodniczącego Rządu Federacji Rosyjskiej, nowo mianowany Przewodniczący Rządu Federacji Rosyjskiej nie przedstawia Prezydentowi Federacji Rosyjskiej propozycji dotyczących struktury federalnych organów władzy wykonawczej;

c) podejmuje decyzję w sprawie dymisji Rządu Federacji Rosyjskiej;

c1) przyjmuje dymisję Przewodniczącego Rządu Federacji Rosyjskiej, zastępców Przewodniczącego Rządu Federacji Rosyjskiej, ministrów federalnych, a także zwierzchników federalnych organów władzy wykonawczej, którymi kieruje Prezydent Federacji Rosyjskiej; 

d) przedstawia Dumie Państwowej kandydata na stanowisko Prezesa Banku Centralnego Federacji Rosyjskiej; składa w Dumie Państwowej wniosek o odwołanie ze stanowiska Prezesa Banku Centralnego Federacji Rosyjskiej;

e) powołuje na stanowisko zastępców Przewodniczącego Rządu Federacji Rosyjskiej oraz ministrów federalnych, których kandydatury zostały zatwierdzone przez Dumę Państwową (z wyjątkiem ministrów federalnych wskazanych w punkcie „e1" niniejszego artykułu) i odwołuje ich ze stanowiska;

e1) powołuje na stanowisko po konsultacji z Radą Federacji i odwołuje kierowników federalnych organów władzy wykonawczej (w tym także ministrów federalnych), odpowiedzialnych za sprawy obrony, bezpieczeństwa państwa, sprawy wewnętrzne, wymiaru sprawiedliwości, sprawy zagraniczne, zapobieganie sytuacjom kryzysowym i likwidację klęsk żywiołowych, oraz bezpieczeństwo publiczne; 

f) przedstawia Radzie Federacji kandydatów na stanowiska Przewodniczącego Sądu Konstytucyjnego Federacji Rosyjskiej, Zastępcy Przewodniczącego Sądu Konstytucyjnego Federacji Rosyjskiej i sędziów Sądu Konstytucyjnego Federacji Rosyjskiej, Przewodniczącego Sądu Najwyższego Federacji Rosyjskiej, Zastępców Przewodniczącego Sądu Najwyższego Federacji Rosyjskiej i sędziów Sądu Najwyższego Federacji Rosyjskiej; mianuje prezesów, wiceprezesów i sędziów innych sądów federalnych; 

f1) powołuje po konsultacjach z Radą Federacji i odwołuje Prokuratora Generalnego Federacji Rosyjskiej, zastępców Prokuratora Generalnego Federacji Rosyjskiej, prokuratorów podmiotów Federacji Rosyjskiej, prokuratorów wojskowych i prokuratorów innych wyspecjalizowanych prokuratur, równych rangą prokuratorom podmiotów Federacji Rosyjskiej; powołuje i odwołuje innych prokuratorów, jeżeli taki tryb mianowania i zwalniania przewiduje ustawa federalna; 

f2) powołuje i odwołuje pełnomocnych przedstawicieli Federacji Rosyjskiej w Radzie Federacji;

f3) przedkłada Radzie Federacji wniosek o ustaniu, ze względu na przepisy konstytucyjnej ustawy federalnej, pełnienia obowiązków przez przewodniczącego Sądu Konstytucyjnego Federacji Rosyjskiej, zastępcy przewodniczącego Sądu Konstytucyjnego Federacji Rosyjskiej i sędziów Sądu Konstytucyjnego Federacji Rosyjskiej, prezesa Sądu Najwyższego Federacji Rosyjskiej, zastępców Prezesa Sądu Najwyższego Federacji Rosyjskiej i sędziów Sądu Najwyższego Federacji Rosyjskiej, przewodniczących, zastępców przewodniczących i sędziów sądów kasacyjnych i apelacyjnych, w przypadku popełnienia przez nich czynu godzącego w cześć i godność sędziego, a także w innych przypadkach, przewidzianych w konstytucyjnej ustawie federalnej, wskazujących na niemożność pełnienia obowiązków przez sędziego;

f4) przedstawia Radzie Federacji kandydatów na stanowiska Przewodniczącego Izby Obrachunkowej i połowy całkowitej liczby audytorów Izby Obrachunkowej; przedstawia Dumie Państwowej kandydatów na stanowiska zastępcy Przewodniczącego Izby Obrachunkowej i połowy całkowitej liczby audytorów Izby Obrachunkowej;

f5) powołuje Radę Państwa Federacji Rosyjskiej w celu zapewnienia skoordynowanego funkcjonowania i współdziałania władz publicznych, określenia głównych kierunków polityki wewnętrznej i zagranicznej Federacji Rosyjskiej oraz priorytetowych kierunków rozwoju społeczno-gospodarczego państwa; Status Rady Państwa Federacji Rosyjskiej określa ustawa federalna; 

g) powołuje Radę Bezpieczeństwa Federacji Rosyjskiej mającą na celu współdziałanie z głową państwa przy realizacji jego kompetencji w zakresie ochrony interesów narodowych i bezpieczeństwa jednostki, społeczeństwa i państwa, a także wspierania ładu obywatelskiego i porozumienia w kraju, ochrony suwerenności Federacji Rosyjskiej, jej niezależności i integralności państwowej oraz zapobiegania wewnętrznym i zewnętrznym zagrożeniom; przewodniczy Radzie Bezpieczeństwa Federacji Rosyjskiej. Status Rady Bezpieczeństwa Federacji Rosyjskiej określa ustawa federalna; 

h) zatwierdza doktrynę wojskową Federacji Rosyjskiej;

i) powołuje Administrację Prezydenta Federacji Rosyjskiej dla wsparcia realizacji swoich kompetencji; 

j) powołuje i odwołuje pełnomocnych przedstawicieli Prezydenta Federacji Rosyjskiej;

k) powołuje i odwołuje najwyższe dowództwo Sił Zbrojnych Federacji Rosyjskiej;

l) powołuje i odwołuje po konsultacji z właściwymi komitetami lub komisjami izb Zgromadzenia Federalnego przedstawicieli dyplomatycznych Federacji Rosyjskiej w państwach obcych oraz organizacjach międzynarodowych.

Artykuł 84

Prezydent Federacji Rosyjskiej:

a) zarządza wybory do Dumy Państwowej zgodnie z Konstytucją Federacji Rosyjskiej i ustawą federalną;

b) rozwiązuje Dumę Państwową w przypadkach i w trybie przewidzianych przez Konstytucję Federacji Rosyjskiej;

c) zarządza referendum w trybie określonym przez federalną ustawę konstytucyjną;

d) przedkłada projekty ustaw Dumie Państwowej;

e) podpisuje i ogłasza ustawy federalne;

f) zwraca się do Zgromadzenia Federalnego z dorocznymi orędziami o stanie państwa i podstawowych kierunkach wewnętrznej i zagranicznej polityki państwa.

Artykuł 85

1. Prezydent Federacji Rosyjskiej może korzystać z procedury rozjemczej w celu rozstrzygania sporów między organami władzy państwowej Federacji Rosyjskiej a organami władzy państwowej podmiotów Federacji Rosyjskiej, jak również między organami władzy państwowej podmiotów Federacji Rosyjskiej. W przypadku nieosiągnięcia porozumienia może on przekazać rozstrzygnięcie sporu właściwemu sądowi.

2. Prezydent Federacji Rosyjskiej ma prawo zawieszać obowiązywanie aktów organów władzy wykonawczej podmiotów Federacji Rosyjskiej w przypadku, gdy akty te są sprzeczne z Konstytucją Federacji Rosyjskiej, ustawami federalnymi i międzynarodowymi zobowiązaniami Federacji Rosyjskiej lub naruszają prawa i wolności człowieka i obywatela, do czasu rozstrzygnięcia sprawy przez właściwy sąd.

Artykuł 86

Prezydent Federacji Rosyjskiej:

a) kieruje polityką zagraniczną Federacji Rosyjskiej;

b) prowadzi rokowania i podpisuje umowy międzynarodowe Federacji Rosyjskiej;

c) podpisuje listy ratyfikacyjne;

d) przyjmuje listy uwierzytelniające i odwołujące akredytowanych przy nim przedstawicieli dyplomatycznych.

Artykuł 87

1. Prezydent Federacji Rosyjskiej jest Najwyższym Zwierzchnikiem Sił Zbrojnych Federacji Rosyjskiej.

2. W wypadku agresji przeciwko Federacji Rosyjskiej lub bezpośredniej groźby agresji Prezydent Federacji Rosyjskiej wprowadza na terytorium Federacji Rosyjskiej lub w jej poszczególnych częściach stan wojenny, niezwłocznie powiadamiając o tym Radę Federacji i Dumę Państwową.

3. Reżym stanu wojennego określa federalna ustawa konstytucyjna.

Artykuł 88

Prezydent Federacji Rosyjskiej w okolicznościach i w trybie przewidzianych przez federalną ustawą konstytucyjną wprowadza na terytorium Federacji Rosyjskiej lub w jej poszczególnych częściach stan wyjątkowy, niezwłocznie powiadamiając o tym Radę Federacji i Dumę Państwową.

Artykuł 89

Prezydent Federacji Rosyjskiej:

a) rozstrzyga sprawy obywatelstwa Federacji Rosyjskiej i udzielenia azylu politycznego;

b) nadaje odznaczenia państwowe Federacji Rosyjskiej, tytuły honorowe Federacji Rosyjskiej, jak również wyższe stopnie wojskowe i wyższe tytuły specjalne;

c) stosuje prawo łaski.

Artykuł 90

1. Prezydent Federacji Rosyjskiej wydaje dekrety i rozporządzenia.

2. Dekrety i rozporządzenia Prezydenta Federacji Rosyjskiej obowiązują na całym terytorium Federacji Rosyjskiej.

3. Dekrety i rozporządzenia Prezydenta Federacji Rosyjskiej nie mogą być sprzeczne z Konstytucją Federacji Rosyjskiej i ustawami federalnymi.

Artykuł 91

Prezydentowi Federacji Rosyjskiej przysługuje nietykalność.

Artykuł 92

1. Prezydent Federacji Rosyjskiej przystępuje do pełnienia obowiązków z chwilą złożenia przysięgi i zaprzestaje ich pełnienia wraz z upływem kadencji z chwilą złożenia przysięgi przez nowo wybranego Prezydenta Federacji Rosyjskiej.

2. Prezydent Federacji Rosyjskiej zaprzestaje pełnienia obowiązków przedterminowo w przypadku swego ustąpienia, trwałej, spowodowanej stanem zdrowia, niezdolności do wykonywania obowiązków lub złożenia z urzędu. W takich przypadkach wybory Prezydenta Federacji Rosyjskiej winny się odbyć nie później niż w trzy miesiące od chwili przedterminowego zaprzestania pełnienia obowiązków.

3. We wszystkich przypadkach, gdy Prezydent Federacji Rosyjskiej nie jest w stanie pełnić swych obowiązków, czasowo pełni je Przewodniczący Rządu Federacji Rosyjskiej. Pełniący obowiązki Prezydenta Federacji Rosyjskiej nie ma prawa rozwiązywać Dumy Państwowej, zarządzać referendum, jak również zgłaszać propozycji poprawek i zmiany przepisów Konstytucji Federacji Rosyjskiej.

Artykuł 921

1. Prezydentowi Federacji Rosyjskiej, który przestał pełnić swoje obowiązki z powodu upływu kadencji lub też przedterminowo, w przypadku rezygnacji lub też wynikającej ze stanu zdrowia, trwałej niezdolności do wykonywania swoich kompetencji, przysługuje immunitet.

2. Inne przywileje Prezydenta Federacji Rosyjskiej, który przestał pełnić swoje obowiązki z powodu upływu kadencji lub przedterminowo, w przypadku rezygnacji lub też wynikającej ze stanu zdrowia trwałej niezdolności do wykonywania swoich kompetencji, określa ustawa federalna.

3. Prezydent Federacji Rosyjskiej, po zaprzestaniu wykonywania swoich obowiązków, może zostać pozbawiony immunitetu w sposób przewidziany w art. 93 Konstytucji Federacji Rosyjskiej.

Artykuł 93

1. Prezydent Federacji Rosyjskiej może zostać złożony z urzędu a Prezydent Federacji Rosyjskiej, który zaprzestał pełnienia obowiązków, pozbawiony immunitetu, przez Radę Federacji, jedynie na podstawie wniesionego przez Dumę Państwową oskarżenia o zdradę państwa lub popełnienie innego ciężkiego przestępstwa, potwierdzonego orzeczeniem Sądu Najwyższego Federacji Rosyjskiej o wystąpieniu w działaniach Prezydenta Federacji Rosyjskiej, zarówno tego, który pełni obowiązki, jak i tego, który zaprzestał ich pełnienia, znamion przestępstwa, oraz orzeczeniem Sądu Konstytucyjnego Federacji Rosyjskiej o przestrzeganiu obowiązującego trybu wniesienia oskarżenia.

2. Uchwała Dumy Państwowej o wniesieniu oskarżenia oraz uchwała Rady Federacji o złożeniu Prezydenta Federacji Rosyjskiej z urzędu, albo o pozbawieniu immunitetu Prezydenta Federacji Rosyjskiej, który zaprzestał pełnienia obowiązków, winny być podjęte większością dwóch trzecich ogólnej liczby głosów senatorów Federacji Rosyjskiej i odpowiednio, deputowanych do dumy Państwowej, z inicjatywy co najmniej jednej trzeciej deputowanych do Dumy Państwowej i zgodnie z wnioskiem komisji specjalnej, powołanej przez Dumę Państwową.

3. Uchwała Rady Federacji o złożeniu z urzędu Prezydenta Federacji Rosyjskiej albo o pozbawieniu immunitetu Prezydenta Federacji Rosyjskiej, który zaprzestał pełnienia obowiązków, winna być podjęta nie później niż w ciągu trzech miesięcy po wniesieniu przez Dumę Państwową oskarżenia przeciwko prezydentowi. Jeżeli w tym terminie Rada Federacji nie podejmie uchwały, oskarżenie wobec Prezydenta Federacji Rosyjskiej, Prezydenta Federacji Rosyjskiej, który zaprzestał pełnienia obowiązków, uznaje się za oddalone.

Rozdział 5

ZGROMADZENIE FEDERALNE

Artykuł 94

Zgromadzenie Federalne – parlament Federacji Rosyjskiej – jest przedstawicielskim i ustawodawczym organem Federacji Rosyjskiej.

Artykuł 95

1. Zgromadzenie Federalne składa się z dwóch izb – Rady Federacji i Dumy Państwowej.

2. Rada Federacji składa się z senatorów Federacji Rosyjskiej.

W skład Rady Federacji wchodzą:

a) dwóch przedstawicieli każdego z podmiotów Federacji Rosyjskiej: po jednym z ramienia ustawodawczego (przedstawicielskiego) i wykonawczego organu władzy państwowej – na czas kadencji odpowiedniego organu;

b) Prezydent Federacji Rosyjskiej, który zakończył pełnienie obowiązków związku z upływem kadencji, albo w jej trakcie ze względu na podanie się do dymisji – dożywotnio. Prezydent Federacji Rosyjskiej, który zakończył pełnienie obowiązków związku z upływem kadencji, albo w jej trakcie ze względu na podanie się do dymisji, ma prawo odmówić pełnienia obowiązków senatora Federacji Rosyjskiej;

c) nie więcej niż 30 przedstawicieli Federacji Rosyjskiej, powołanych przez Prezydenta Federacji Rosyjskiej, z których nie więcej niż siedmiu może być mianowanych dożywotnio.

3. Łączną liczbę senatorów Federacji Rosyjskiej określa się na podstawie liczby przedstawicieli podmiotów Federacji Rosyjskiej wymienionych w art. 65 Konstytucji Federacji Rosyjskiej oraz liczby osób wykonujących obowiązki senatorów Federacji Rosyjskiej, o których mowa w ustępach „b" i „c" ustępu 2 niniejszego artykułu.

4. Senatorem Federacji Rosyjskiej może być obywatel Federacji Rosyjskiej, który ukończył 30 lat, jego miejscem stałego zamieszkania jest Federacja Rosyjska, nie posiada i nie posiadał wcześniej obywatelstwa państwa obcego, zezwolenia na pobyt lub innego dokumentu, potwierdzającego prawo stałego pobytu obywatela Federacji Rosyjskiej na terytorium państwa obcego. Senatorom Federacji Rosyjskiej, w trybie określonym przez ustawę federalną, zakazuje się otwierania i prowadzenia rachunków (depozytów), przechowywania środków pieniężnych i wartości w zagranicznych bankach, znajdujących się poza terytorium Federacji Rosyjskiej.

5. Na przedstawicieli Federacji Rosyjskiej w Radzie Federacji, pełniących obowiązki senatora Federacji Rosyjskiej dożywotnio, mogą być mianowani obywatele, mający wybitne zasługi dla kraju w zakresie działalności państwowej i społecznej.

6. Przedstawiciele Federacji Rosyjskiej w Radzie Federacji, z wyjątkiem przedstawicieli Federacji Rosyjskiej wykonujących obowiązki senatorów Federacji Rosyjskiej dożywotnio, są mianowani na okres sześciu lat.

7. Duma Państwowa składa się z 450 deputowanych.

Artykuł 96

1. Duma Państwowa wybierana jest na okres pięciu lat.

2. Tryb tworzenia Rady Federacji i tryb wyboru deputowanych do Dumy Państwowej określają ustawy federalne.

Artykuł 97

1. Na deputowanego do Dumy Państwowej może być wybrany obywatel Federacji Rosyjskiej, który ukończył 21 lat i jest uprawniony do udziału w wyborach, stale zamieszkuje w Federacji Rosyjskiej, nie posiada i nie posiadał wcześniej obywatelstwa państwa obcego, zezwolenia na pobyt lub innego dokumentu, potwierdzającego prawo stałego pobytu obywatela Federacji Rosyjskiej na terytorium państwa obcego. Deputowanym Federacji Rosyjskiej, w zakresie określonym przez ustawę federalną, zakazuje się otwierania i prowadzenia rachunków (depozytów), przechowywania środków pieniężnych i wartości w zagranicznych bankach, znajdujących się poza terytorium Federacji Rosyjskiej.

2. Ta sama osoba nie może być jednocześnie senatorem Federacji Rosyjskiej i deputowanym do Dumy Państwowej. Deputowany do Dumy Państwowej nie może być deputowanym innych organów przedstawicielskich władzy państwowej i organów samorządu lokalnego.

3. Deputowani do Dumy Państwowej są zawodowymi parlamentarzystami. Deputowani do Dumy Państwowej nie mogą pozostawać w służbie państwowej ani prowadzić innej płatnej działalności z wyjątkiem działalności dydaktycznej, naukowej i innej twórczości.

Artykuł 98

1. Senatorom Federacji Rosyjskiej i deputowanym do Dumy Państwowej w całym okresie sprawowania obowiązków przysługuje immunitet. Nie mogą być zatrzymani, aresztowani ani poddani przeszukaniu, z wyjątkiem przypadków zatrzymania na miejscu przestępstwa, jak również objęci nadzorem, z wyjątkiem przypadków, przewidzianych przez ustawę federalną w celu zapewnienia bezpieczeństwa innych osób. 

2. Sprawę pozbawienia nietykalności rozstrzyga na wniosek Prokuratora Generalnego Federacji Rosyjskiej właściwa izba Zgromadzenia Federalnego.

Artykuł 99

1. Zgromadzenie Federalne jest organem stałym.

2. Duma Państwowa zbiera się na pierwsze posiedzenie trzydziestego dnia po jej wybraniu. Prezydent Federacji Rosyjskiej może zwołać posiedzenie Dumy Państwowej przed tym terminem.

3. Pierwsze posiedzenie Dumy Państwowej otwiera najstarszy wiekiem deputowany.

4. Z chwilą rozpoczęcia obrad Dumy Państwowej nowej kadencji wygasają pełnomocnictwa Dumy Państwowej poprzedniej kadencji.

Artykuł 100

1. Rada Federacji i Duma Państwowa obradują oddzielnie.

2. Posiedzenia Rady Federacji i Dumy Państwowej są jawne. W przypadkach przewidzianych regulaminem izby ma ona prawo odbywać posiedzenia przy drzwiach zamkniętych.

3. Izby mogą zbierać się wspólnie w celu wysłuchiwania orędzi Prezydenta Federacji Rosyjskiej.

Artykuł 101

1. Rada Federacji wybiera ze swego składu Przewodniczącego Rady Federacji i jego zastępców. Duma Państwowa wybiera ze swojego składu Przewodniczącego Dumy Państwowej i jego zastępców.

2. Przewodniczący Rady Federacji i jego zastępcy oraz Przewodniczący Dumy Państwowej i jego zastępcy prowadzą posiedzenia i czuwają nad przestrzeganiem wewnętrznego regulaminu danej izby.

3. Rada Federacji i Duma Państwowa tworzą komitety i komisje i przeprowadzają w sprawach należących do ich zakresu działania przesłuchania parlamentarne.

4. Każda z izb uchwala własny regulamin i rozstrzyga sprawy wewnętrznego trybu swej działalności.

5. W celu sprawowania kontroli nad wykonaniem budżetu federalnego Rada Federacji wspólnie z Dumą Państwową powołuje Izbę Obrachunkową, której skład i tryb działania określa ustawa federalna.

Artykuł 102

1. Do kompetencji Rady Federacji należy:

a) zatwierdzanie zmian granic między podmiotami Federacji Rosyjskiej;

b) zatwierdzanie dekretu Prezydenta Federacji Rosyjskiej o wprowadzeniu stanu wojennego;

c) zatwierdzanie dekretu Prezydenta Federacji Rosyjskiej o wprowadzeniu stanu wyjątkowego;

d) rozstrzyganie sprawy ewentualnego użycia Sił Zbrojnych Federacji Rosyjskiej poza granicami Federacji Rosyjskiej;

e) zarządzanie wyborów Prezydenta Federacji Rosyjskiej;

f) złożenie z urzędu Prezydenta Federacji Rosyjskiej; pozbawienie immunitetu Prezydenta Federacji Rosyjskiej, który zaprzestał pełnienia obowiązków;

g) powoływanie na wniosek Prezydenta Federacji Rosyjskiej Przewodniczącego Sądu Konstytucyjnego Federacji Rosyjskiej, zastępcy Przewodniczącego Sądu Konstytucyjnego Federacji Rosyjskiej i sędziów Sądu Konstytucyjnego Federacji Rosyjskiej, Przewodniczącego Sądu Najwyższego Federacji Rosyjskiej, zastępców Przewodniczącego Sądu Najwyższego Federacji Rosyjskiej i sędziów Sądu Najwyższego Federacji Rosyjskiej;

h) przeprowadzanie konsultacji w sprawie przedstawionych przez Prezydenta Federacji Rosyjskiej kandydatur na stanowiska Prokuratora Generalnego Federacji Rosyjskiej, zastępców Prokuratora Generalnego Federacji Rosyjskiej, prokuratorów podmiotów Federacji Rosyjskiej, prokuratorów wojskowych i prokuratorów innych wyspecjalizowanych prokurator, równych rangom prokuratorom podmiotów Federacji Rosyjskiej;

i) powoływanie i odwoływanie, na wniosek Prezydenta Federacji Rosyjskiej, Przewodniczącego Izby Obrachunkowej oraz połowy składu audytorów Izby Obrachunkowej;

j) przeprowadzanie konsultacji w sprawie przedstawionych przez Prezydenta Federacji Rosyjskiej kandydatur na stanowiska kierowników federalnych organów władzy wykonawczej (w tym ministrów federalnych) odpowiedzialnych za obronę, bezpieczeństwo państwa, sprawy wewnętrzne, wymiar sprawiedliwości, sprawy zagraniczne, zapobieganie sytuacjom kryzysowym i zarządzanie klęskami żywiołowymi oraz bezpieczeństwo publiczne;

k) odwołanie z urzędu, na wniosek Prezydenta Federacji Rosyjskiej, na podstawie konstytucyjnej ustawy federalnej, Przewodniczącego Sądu Konstytucyjnego Federacji Rosyjskiej, zastępcy Przewodniczącego Sądu Konstytucyjnego Federacji Rosyjskiej oraz sędziów Sądu Konstytucyjnego Federacji Rosyjskiej, przewodniczącego Sądu Najwyższego Federacji Rosyjskiej, zastępców Przewodniczącego Sądu Najwyższego Federacji Rosyjskiej oraz sędziów Sądu Najwyższego Federacji Rosyjskiej, przewodniczących, zastępców przewodniczących i sędziów sądów kasacyjnych i apelacyjnych, w przypadku popełnienia czynu godzącego w cześć i godność sędziego, a także w innych przypadkach, przewidzianych w konstytucyjnej ustawie federalnej, wskazujących na niemożność pełnienia obowiązków przez sędziego;

l) wysłuchanie rocznych sprawozdań Prokuratora Generalnego Federacji Rosyjskiej, dotyczących stanu praworządności i porządku prawnego w Federacji Rosyjskiej.

2. Rada Federacji podejmuje uchwały w sprawach należących do jej kompetencji zgodnie z Konstytucję Federacji Rosyjskiej.

3. Uchwały Rady Federacji podejmowane są większością głosów ogólnej liczby senatorów Federacji Rosyjskiej, o ile Konstytucja Federacji Rosyjskiej nie przewiduje innego trybu podejmowania uchwał.

Artykuł 103

1. Do kompetencji Dumy Państwowej należy:

a) zatwierdzanie, na wniosek Prezydenta Federacji Rosyjskiej, kandydata na Przewodniczącego Rządu Federacji Rosyjskiej;

a1) zatwierdzanie, na wniosek Przewodniczącego Rządu Federacji Rosyjskiej, kandydatów na zastępców Przewodniczącego Rządu Federacji Rosyjskiej i ministrów federalnych, z wyjątkiem ministrów federalnych, o których mowa w art. 83 ust. „e1" Konstytucji Federacji Rosyjskiej; 

b) udzielanie wotum zaufania Rządowi Federacji Rosyjskiej;

c) wysłuchiwanie rocznych sprawozdań Rządu Federacji Rosyjskiej z wyników jego działalności, w tym w kwestiach podniesionych przez Dumę Państwową;

d) powoływanie i odwoływanie Prezesa Banku Centralnego Federacji Rosyjskiej;

d1) wysłuchiwanie rocznych sprawozdań Centralnego Banku Federacji Rosyjskiej; 

e) mianowanie i odwoływanie, na wniosek prezydenta Federacji Rosyjskiej, zastępcy przewodniczącego Izby Obrachunkowej oraz połowy całkowitej liczby audytorów Izby Obrachunkowej;

f) powoływanie i odwoływanie Pełnomocnika ds. Praw Człowieka, działającego zgodnie z federalną ustawą konstytucyjną. Pełnomocnikiem ds. praw człowieka może być obywatel Federacji Rosyjskiej, który stale zamieszkuje w Federacji Rosyjskiej, nie posiada i nie posiadał wcześniej obywatelstwa państwa obcego, zezwolenia na pobyt lub innego dokumentu, potwierdzającego prawo stałego pobytu obywatela Federacji Rosyjskiej na terytorium państwa obcego. Pełnomocnikowi ds. Praw Człowieka, w trybie określonym przez ustawę federalną, zakazuje się otwierania i prowadzenia rachunków (depozytów), przechowywania środków pieniężnych i wartości w zagranicznych bankach, znajdujących się poza terytorium Federacji Rosyjskiej; 

g) ogłaszanie amnestii;

h) wnoszenie oskarżenia wobec Prezydenta Federacji Rosyjskiej w celu złożenia go z urzędu albo wobec Prezydenta Federacji Rosyjskiej, który zakończył wykonywanie obowiązków, w celu pozbawienia go immunitetu.

2. Duma Państwowa podejmuje uchwały w sprawach należących do jej kompetencji zgodnie z Konstytucją Federacji Rosyjskiej.

3. Uchwały Dumy Państwowej podejmowane są większością głosów ogólnej liczby deputowanych do Dumy Państwowej, jeśli Konstytucja Federacji Rosyjskiej nie przewiduje innego trybu podejmowania uchwał.

Artykuł 1031

Rada Federacji i Duma Państwowa mają prawo sprawować kontrolę parlamentarną, w szczególności kierować zapytania parlamentarne do kierowników organów państwowych i organów samorządu terytorialnego, w sprawach wchodzących w zakres kompetencji tych organów i urzędników. Tryb sprawowania kontroli parlamentarnej określają ustawy federalne i regulaminy izb Zgromadzenia Federalnego. 

Artykuł 104

1. Prawo inicjatywy ustawodawczej przysługuje Prezydentowi Federacji Rosyjskiej, Radzie Federacji, senatorom Federacji Rosyjskiej, deputowanym do Dumy Państwowej, Rządowi Federacji Rosyjskiej oraz ustawodawczym (przedstawicielskim) organom podmiotów Federacji Rosyjskiej. Prawo inicjatywy ustawodawczej przysługuje również Sądowi Konstytucyjnemu Federacji Rosyjskiej i Sądowi Najwyższemu Federacji Rosyjskiej w sprawach odnoszących się do ich działania. 

2. Projekty ustaw przedkłada się Dumie Państwowej.

3. Projekty ustaw o wprowadzeniu lub zniesieniu podatków, zwolnieniu od nich, o emisji pożyczek państwowych, o zmianie zobowiązań finansowych państwa oraz inne projekty ustaw przewidujące wydatki pokrywane z budżetu federalnego, mogą zostać wniesione wyłącznie pod warunkiem zaopiniowania ich przez Rząd Federacji Rosyjskiej.

Artykuł 105

1. Ustawy federalne uchwala Duma Państwowa.

2. Ustawy federalne uchwalane są większością głosów ogólnej liczby deputowanych do Dumy Państwowej, jeśli Konstytucja Federacji Rosyjskiej nie przewiduje inaczej.

3. Ustawy uchwalone przez Dumę Państwową są w ciągu pięciu dni przekazywane do rozpatrzenia Radzie Federacji.

4. Ustawę federalną uważa się za zaaprobowaną przez Radę Federacji, jeśli za jej przyjęciem głosowało więcej niż połowa ogólnej liczby członków tej izby lub jeśli w ciągu czternastu dni nie została ona rozpatrzona przez Radę Federacji. W przypadku odrzucenia ustawy federalnej przez Radę Federacji izby mogą utworzyć komisję rozjemczą w celu przezwyciężenia powstałych rozbieżności, po czym ustawa federalna winna być powtórnie rozpatrzona przez Dumę Państwową.

5. W przypadku gdy Duma Państwowa nie zgadza się z decyzją Rady Federacji ustawa federalna uważana jest za uchwaloną, jeśli w powtórnym głosowaniu za jej przyjęciem głosowało co najmniej dwie trzecie ogólnej liczby deputowanych do Dumy Państwowej.

Artykuł 106

Obligatoryjnemu rozpatrzeniu przez Radę Federacji podlegają uchwalone przez Dumę Państwową ustawy federalne dotyczące:

a) budżetu federalnego;

b) federalnych podatków i opłat;

c) regulacji finansowych, walutowych, kredytowych i celnych oraz emisji pieniądza;

d) ratyfikacji i wypowiadania umów międzynarodowych zawieranych przez Federację Rosyjską;

e) statusu i ochrony granicy państwowej Federacji Rosyjskiej;

f) wojny i pokoju.

Artykuł 107

1. Uchwalona ustawa federalna w ciągu pięciu dni przekazywana jest Prezydentowi Federacji Rosyjskiej w celu podpisania i ogłoszenia.

2. Prezydent Federacji Rosyjskiej w ciągu czternastu dni podpisuje ustawę federalną i zarządza jej ogłoszenie.

3. Jeżeli Prezydent Federacji Rosyjskiej, w ciągu czternastu dni od chwili przekazania, odrzuci ustawę federalną, wówczas Duma Państwowa i Rada Federacji w trybie określonym przez Konstytucję Federacji Rosyjskiej ponownie rozpatrują taką ustawę. Jeżeli podczas powtórnego rozpatrywania ustawa federalna zostanie zaaprobowana, we wcześniej uchwalonym brzmieniu, większością co najmniej dwóch trzecich głosów ogólnej liczby senatorów Federacji Rosyjskiej i deputowanych do Dumy Państwowej, Prezydent Federacji Rosyjskiej w ciągu siedmiu dni podpisuje ustawę i zarządza jej ogłoszenie. Jeżeli Prezydent Federacji Rosyjskiej w czasie biegu tego terminu zwróci się do Sądu Konstytucyjnego Federacji Rosyjskiej z wnioskiem o sprawdzenie zgodności ustawy federalnej z Konstytucją, to termin podpisania ustawy zostaje zawieszony na czas rozpatrzenia wniosku przez Sąd Konstytucyjny Federacji Rosyjskiej. Jeżeli Sąd Konstytucyjny Federacji Rosyjskiej potwierdzi zgodność ustawy federalnej z Konstytucją, Prezydent Federacji Rosyjskiej podpisuje ustawę w ciągu trzech dni od daty podjęcia decyzji przez Sąd Konstytucyjny Federacji Rosyjskiej. Jeżeli Sąd Konstytucyjny Federacji Rosyjskiej nie potwierdzi zgodności ustawy federalnej z Konstytucją, to Prezydent Federacji Rosyjskiej zwraca go Dumie Państwowej bez podpisu."

Artykuł 108

1. Federalne ustawy konstytucyjne uchwalane są w sprawach przewidzianych przez Konstytucję Federacji Rosyjskiej.

2. Konstytucyjną ustawę federalną uważa się za uchwaloną, jeżeli została zaaprobowana większością co najmniej trzech czwartych głosów ogólnej liczby Senatorów Federacji Rosyjskiej o co najmniej dwóch trzecich głosów ogólnej liczby deputowanych do Dumy Państwowej. Uchwaloną konstytucyjną ustawę federalną Prezydent Federacji Rosyjskiej podpisuje w ciągu czternastu dni i zarządza jej ogłoszenie. Jeżeli Prezydent Federacji Rosyjskiej w czasie biegu tego terminu zwróci się do Sądu Konstytucyjnego Federacji Rosyjskiej z wnioskiem o sprawdzenie zgodności konstytucyjnej ustawy federalnej z Konstytucją, to termin podpisania ustawy zostaje zawieszony na czas rozpatrzenia wniosku przez Sąd Konstytucyjny Federacji Rosyjskiej. Jeżeli Sąd Konstytucyjny Federacji Rosyjskiej potwierdzi zgodność konstytucyjnej ustawy federalnej z Konstytucją, Prezydent Federacji Rosyjskiej podpisuje ustawę w ciągu trzech dni od daty podjęcia decyzji przez Sąd Konstytucyjny Federacji Rosyjskiej. Jeżeli Sąd Konstytucyjny Federacji Rosyjskiej nie potwierdzi zgodności konstytucyjnej ustawy federalnej z Konstytucją, to Prezydent Federacji Rosyjskiej zwraca go Dumie Państwowej bez podpisu.";

Artykuł 109

1. Duma Państwowa może zostać rozwiązana przez Prezydenta Federacji Rosyjskiej w przypadkach przewidzianych artykułami 111, 112 i 117 Konstytucji Federacji Rosyjskiej. 

2. W przypadku rozwiązania Dumy Państwowej Prezydent Federacji Rosyjskiej wyznacza datę wyborów tak, aby ponownie wybrana Duma Państwowa zebrała się nie później niż w cztery miesiące od chwili rozwiązania.

3. Duma Państwowa nie może zostać rozwiązana na podstawach przewidzianych artykułem 117 Konstytucji Federacji Rosyjskiej przez rok od chwili jej wybrania.

4. Duma Państwowa nie może zostać rozwiązana od chwili wysunięcia przez nią oskarżenia wobec Prezydenta Federacji Rosyjskiej do czasu podjęcia odpowiedniej decyzji przez Radę Federacji.

5. Duma Państwowa nie może zostać rozwiązana w okresie obowiązywania na całym terytorium Federacji Rosyjskiej stanu wojennego lub wyjątkowego, jak również w ciągu sześciu miesięcy poprzedzających termin upływu kadencji Prezydenta Federacji Rosyjskiej.

Rozdział 6

RZĄD FEDERACJI ROSYJSKIEJ

Artykuł 110

1. Władzę wykonawczą w Federacji Rosyjskiej sprawuje Rząd Federacji Rosyjskiej pod ogólnym zwierzchnictwem Prezydenta Federacji Rosyjskiej; 

2. Rząd Federacji Rosyjskiej składa się z Przewodniczącego Rządu Federacji Rosyjskiej, zastępców Przewodniczącego Rządu Federacji Rosyjskiej i ministrów federalnych.

3. Rząd Federacji Rosyjskiej kieruje działalnością federalnych organów władzy wykonawczej, z wyjątkiem federalnych organów władzy wykonawczej, którymi kieruje Prezydent Federacji Rosyjskiej. 

4. Przewodniczącym Rządu Federacji Rosyjskiej, zastępcą Przewodniczącego Rządu Federacji Rosyjskiej, ministrem federalnym lub innym zwierzchnikiem federalnego organu władzy wykonawczej może być obywatel Federacji Rosyjskiej, który ukończył 30 lat, nie posiada i nie posiadał wcześniej obywatelstwa państwa obcego, zezwolenia na pobyt lub innego dokumentu, potwierdzającego prawo stałego pobytu obywatela Federacji Rosyjskiej na terytorium państwa obcego. Przewodniczącemu Rządu Federacji Rosyjskiej, zastępcom Przewodniczącego Rządu Federacji Rosyjskiej, ministrom federalnym i innym kierownikom federalnych organów wykonawczych, w zakresie określonym przez ustawę federalną, zakazuje się otwierania i prowadzenia rachunków (depozytów), przechowywania środków pieniężnych i wartości w zagranicznych bankach, znajdujących się poza terytorium Federacji Rosyjskiej. 

Artykuł 111

1. Przewodniczącego Rządu Federacji Rosyjskiej powołuje Prezydent Federacji Rosyjskiej po zatwierdzeniu jego kandydatury przez Dumę Państwową.

2. Wniosek w sprawie kandydata na Przewodniczącego Rządu Federacji Rosyjskiej Prezydent Federacji Rosyjskiej kieruje do Dumy Państwowej nie później, niż w ciągu dwóch tygodni od objęcia urzędu przez nowo wybranego Prezydenta Federacji Rosyjskiej lub od chwili dymisji Rządu Federacji Rosyjskiej, albo w ciągu tygodnia od dnia odrzucenia kandydatury przez Dumę Państwową, odwołania Przewodniczącego Rządu Federacji Rosyjskiej z urzędu przez Prezydenta Federacji Rosyjskiej albo jego podania się do dymisji.

3. Duma Państwowa rozpatruje przedłożoną na wniosek Prezydenta Federacji Rosyjskiej kandydaturę na Przewodniczącego Rady Ministrów w ciągu tygodnia od dnia przedłożenia wniosku. 

4. Po trzykrotnym odrzuceniu przez Dumę Państwową przedstawionych jej kandydatur na stanowisko Przewodniczącego Rządu Federacji Rosyjskiej, Prezydent Federacji Rosyjskiej powołuje Przewodniczącego Rządu Federacji Rosyjskiej. W takim przypadku Prezydent Federacji Rosyjskiej ma prawo rozwiązać Dumę Państwową i zarządzić nowe wybory. 

Artykuł 112

1. Przewodniczący Rządu Federacji Rosyjskiej, nie później niż w ciągu tygodnia od dnia powołania, przedstawia Prezydentowi Federacji Rosyjskiej wnioski dotyczące struktury federalnych organów władzy wykonawczej, poza przypadkiem, w którym poprzedni Przewodniczący Rządu Federacji Rosyjskiej został odwołany ze stanowiska przez Prezydenta Federacji Rosyjskiej.

2. Przewodniczący Rządu Federacji Rosyjskiej przedkłada Dumie Państwowej do zatwierdzenia kandydatury zastępców Przewodniczącego Rządu Federacji Rosyjskiej ministrów federalnych (z wyłączeniem ministrów federalnych, wskazanych w punkcie e1 artykułu 83 Konstytucji Federacji Rosyjskiej). Duma Państwowa nie później niż w ciągu tygodnia podejmuje uchwałę w sprawie przedstawionych kandydatur.

3. Wiceprzewodniczących rządu Federacji Rosyjskiej i ministrów federalnych, których kandydatury zostały zatwierdzone przez Dumę Państwową, powołuje Prezydent Federacji Rosyjskiej. Prezydent Federacji Rosyjskiej nie ma prawa odmówić powołania wiceprzewodniczących rządu Federacji Rosyjskiej i ministrów federalnych, których kandydatury zostały zatwierdzone przez Dumę Państwową.

4. Po trzykrotnym odrzuceniu przez Dumę Państwową przedstawionych zgodnie z ustępem 2 tego artykułu kandydatur na stanowiska zastępców Przewodniczącego Rządu Federacji Rosyjskiej i ministrów federalnych Prezydent Federacji Rosyjskiej ma prawo powołać wicepremierów rządu Federacji Rosyjskiej i ministrów federalnych spośród kandydatów przedstawionych przez Przewodniczącego Rządu Federacji Rosyjskiej. Jeżeli po trzykrotnym odrzuceniu przez Dumę Państwową kandydatur, przedstawionych zgodnie z ustępem 2 tego artykułu, więcej niż jedna trzecia stanowisk członków rządu Federacji Rosyjskiej (z wyjątkiem stanowisk ministrów federalnych, o których mowa w ustępie e1 art. 83 Konstytucji Federacji Rosyjskiej) pozostanie nieobsadzona, Prezydent Federacji Rosyjskiej może rozwiązać Duma Państwowa i zarządzić nowe wybory.

5. W przypadku przewidzianym w art. 111 ust. 4 Konstytucji Federacji Rosyjskiej, a także w przypadku rozwiązania Dumy Państwowej zgodnie z Konstytucją Federacji Rosyjskiej, Prezydent Federacji Rosyjskiej powołuje wicepremierów rządu Federacji Rosyjskiej i ministrów federalnych (z wyjątkiem stanowisk ministrów federalnych, o których mowa w ustępie e1 art. 83 Konstytucji Federacji Rosyjskiej) na wniosek Rządu Federacji Rosyjskiej. 

Artykuł 113

Przewodniczący Rządu Federacji Rosyjskiej, zgodnie z Konstytucją Federacji Rosyjskiej, ustawami federalnymi, dekretami, rozporządzeniami i zarządzeniami Prezydenta Federacji Rosyjskiej organizuje pracę Rządu Federacji Rosyjskiej. Przewodniczący Rządu Federacji Rosyjskiej ponosi osobistą odpowiedzialność przed Prezydentem Federacji Rosyjskiej za realizację przyznanych Rządowi Federacji Rosyjskiej kompetencji.

Artykuł 114

1. Rząd Federacji Rosyjskiej:

a) opracowuje i przedstawia Dumie Państwowej budżet federalny i zapewnia jego wykonanie; przedkłada Dumie Państwowej sprawozdanie z wykonania budżetu federalnego; przedkłada Dumie Państwowej roczne sprawozdania z wyników swojej działalności, w tym w kwestiach podniesionych przez Dumę Państwową;

b) zapewnia realizację w Federacji Rosyjskiej jednolitej polityki finansowej, kredytowej i pieniężnej;

c) zapewnia realizację w Federacji Rosyjskiej zorientowanej socjalnie jednolitej polityki państwowej w dziedzinie kultury, nauki, edukacji, ochrony zdrowia, ubezpieczeń społecznych, wsparcia, wzmocnienia i ochrony rodziny, ochrony tradycyjnych wartości rodzinnych, a także w sferze ochrony środowiska naturalnego;

c1) zapewnia wsparcie państwa dla rozwoju naukowego i technologicznego Federacji Rosyjskiej, zachowania i rozwoju jej potencjału naukowego; 

c2) zapewnia funkcjonowanie systemu ochrony socjalnej inwalidów opartego na pełnym i równym korzystaniu przez nich z praw i wolności człowieka i obywatela, ich społecznej integracji bez jakiejkolwiek dyskryminacji, tworzenie środowiska dostępnego dla osób niepełnosprawnych i poprawę jakości ich życia;

d) zarządza własnością federalną;

e) podejmuje działania w zakresie zapewnienia obrony kraju, bezpieczeństwa państwa oraz realizacji polityki zagranicznej Federacji Rosyjskiej;

f) podejmuje działania w zakresie zapewnienia praworządności, praw i wolności obywateli, ochrony własności i porządku publicznego oraz zwalczania przestępczości;

f1) podejmuje działania na rzecz wspierania instytucji społeczeństwa obywatelskiego, w tym organizacji niedochodowych, zapewnia ich udział w opracowywaniu i wdrażaniu polityki państwa;

f2) podejmuje działania na rzecz wspierania działalności dobrowolnej (wolontariatu);

f3) promuje rozwój przedsiębiorczości i inicjatywy prywatnej;

f4) zapewnia wdrożenie zasad partnerstwa socjalnego w zakresie regulacji pracy i innych bezpośrednio z nią powiązanych stosunków;

f5) podejmuje działania mające na celu stworzenie korzystnych warunków życia ludności, zmniejszenie negatywnego wpływu działalności gospodarczej i działalności innego rodzaju na środowisko, zachowanie unikalnej przyrodniczej i biologicznej różnorodności kraju i kształtowanie w społeczeństwie odpowiedzialnego podejścia do zwierząt;

f6) stwarza warunki dla rozwoju systemu edukacji ekologicznej obywateli i kształtowania kultury ekologicznej; 

g) realizuje inne kompetencje przyznane mu przez Konstytucję Federacji Rosyjskiej, ustawy federalne oraz dekrety Prezydenta Federacji Rosyjskiej;

2. Tryb działania Rządu Federacji Rosyjskiej określa federalna ustawa konstytucyjna.

Artykuł 115

1. Na podstawie i w celu wykonania Konstytucji Federacji Rosyjskiej, ustaw federalnych, dekretów, rozporządzeń i zarządzeń Prezydenta Federacji Rosyjskiej Rząd Federacji Rosyjskiej wydaje uchwały i rozporządzenia oraz zapewnia ich wykonanie. 

2. Uchwały i rozporządzenia Rządu Federacji Rosyjskiej są obowiązujące w Federacji Rosyjskiej.

3. Uchwały i rozporządzenia Rządu Federacji Rosyjskiej w przypadku ich sprzeczności z Konstytucją Federacji Rosyjskiej, ustawami federalnymi, dekretami i rozporządzeniami Prezydenta Federacji Rosyjskiej mogą zostać uchylone przez Prezydenta Federacji Rosyjskiej.

Artykuł 116

Rząd Federacji Rosyjskiej składa swe pełnomocnictwa na ręce nowo wybranego Prezydenta Federacji Rosyjskiej.

Artykuł 117

1. Rząd Federacji Rosyjskiej może podać się do dymisji, którą przyjmuje lub której nie przyjmuje Prezydent Federacji Rosyjskiej.

2. Prezydent Federacji Rosyjskiej może zdymisjonować Rząd Federacji Rosyjskiej.

3. Duma Państwowa może wyrazić Rządowi Federacji Rosyjskiej wotum nieufności. Uchwała o wyrażeniu wotum nieufności dla Rządu Federacji Rosyjskiej podejmowana jest większością głosów ogólnej liczby deputowanych do Dumy Państwowej. Po wyrażeniu przez Dumę Państwową wotum nieufności dla Rządu Federacji Rosyjskiej, Prezydent Federacji Rosyjskiej ma prawo zdymisjonować Rząd Federacji Rosyjskiej lub nie zgodzić się z decyzją Dumy Państwowej. W przypadku gdy Duma Państwowa w ciągu trzech miesięcy powtórnie wyrazi wotum nieufności Rządowi Federacji Rosyjskiej, Prezydent Federacji Rosyjskiej dymisjonuje Rząd Federacji Rosyjskiej albo rozwiązuje Dumę Państwową i zarządza nowe wybory. 

4. Przewodniczący Rządu Federacji Rosyjskiej może zwrócić się do Dumy Państwowej z wnioskiem o udzielenie wotum zaufania Rządowi Federacji Rosyjskiej, który jest rozpatrywany w ciągu siedmiu dni. Jeżeli Duma Państwowa odmówi udzielenia wotum zaufania, Prezydent w ciągu siedmiu dni ma prawo podjąć decyzję o dymisji Rządu albo o rozwiązaniu Dumy Państwowej i zarządzeniu nowych wyborów. Jeżeli Rząd Federacji Rosyjskiej w ciągu trzech miesięcy ponownie wystąpi do Dumy Państwowej o wotum zaufania, a Duma Państwowa odmówi udzielenia wotum zaufania dla Rządu Federacji Rosyjskiej, Prezydent Federacji Rosyjskiej podejmuje decyzję o dymisji Rządu Federacji Rosyjskiej albo o rozwiązaniu Dumy Państwowej i zarządzeniu nowych wyborów.

41. Przewodniczący rządu Federacji Rosyjskiej, zastępca Przewodniczącego Rządu Federacji Rosyjskiej, a także minister federalny mają prawo do złożenia dymisji, która zostaje przyjęta albo odrzucona przez Prezydenta Federacji Rosyjskiej. 

5. W przypadku dymisji albo odwołania Rząd Federacji Rosyjskiej, na polecenie Prezydenta Federacji Rosyjskiej, kontynuuje działalność do czasu utworzenia nowego Rządu Federacji Rosyjskiej. W przypadku odwołania Przewodniczącego Rządu Federacji Rosyjskiej ze stanowiska przez Prezydenta Federacji Rosyjskiej lub jego dymisji, a także zastępcy Przewodniczącego Rządu Federacji Rosyjskiej lub ministra federalnego, Prezydent Federacji Rosyjskiej ma prawo polecić tej osobie dalsze wypełnianie obowiązków służbowych lub powierzyć je innej osobie do czasu obsadzenia stanowiska.

6. Duma Państwowa nie może wyrazić wotum nieufności wobec Rządu Federacji Rosyjskiej, a Przewodniczący Rządu Federacji Rosyjskiej nie może występować do Dumy Państwowej o wotum zaufania w przypadkach przewidzianych w art. 109 ust. ust. 3 – 5 Konstytucji Federacji Rosyjskiej, a także w ciągu roku po mianowaniu Przewodniczącego Rządu Federacji Rosyjskiej zgodnie z art. 111 ust. 4 Konstytucji Federacji Rosyjskiej. 

Rozdział 7

WŁADZA SĄDOWNICZA I PROKURATURA

Artykuł 118

1. Wymiar sprawiedliwości w Federacji Rosyjskiej sprawuje wyłącznie sąd.

2. Władzę sądowniczą sprawuje się w drodze postępowania konstytucyjnego, cywilnego, arbitrażowego, administracyjnego i karnego. 

3. System sądów Federacji Rosyjskiej określa Konstytucja Federacji Rosyjskiej i konstytucyjna ustawa federalna. System sądów Federacji Rosyjskiej tworzą Sąd Konstytucyjny Federacji Rosyjskiej, Sąd Najwyższy Federacji Rosyjskiej, federalne sądy powszechne, sądy arbitrażowe i sędziowie pokoju podmiotów Federacji Rosyjskiej. Tworzenie sądów nadzwyczajnych jest niedopuszczalne. 

Artykuł 119

Sędziami mogą być obywatele Federacji Rosyjskiej, którzy ukończyli 25 lat, legitymują się wyższym wykształceniem prawniczym i co najmniej pięcioletnim stażem pracy w zawodzie prawniczym, którzy stale zamieszkują w Federacji Rosyjskiej i nie posiadają obywatelstwa państwa obcego, zezwolenia na pobyt lub innego dokumentu, potwierdzającego prawo stałego pobytu obywatela Federacji Rosyjskiej na terytorium państwa obcego. Sędziom sądów Federacji Rosyjskiej, w zakresie określonym przez ustawę federalną, zakazuje się otwierania i prowadzenia rachunków (depozytów), przechowywania środków pieniężnych i innych wartości w zagranicznych bankach, znajdujących się poza terytorium Federacji Rosyjskiej. Ustawa federalna może określać dodatkowe wymagania sędziów sądów Federacji Rosyjskiej. 

Artykuł 120

1. Sędziowie są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji Federacji Rosyjskiej oraz ustawie federalnej.

2. Sąd, stwierdziwszy w toku rozpoznawania sprawy niezgodność z ustawą aktu wydanego przez organ państwowy lub inny organ, orzeka zgodnie z ustawą.

Artykuł 121

1. Sędziowie są nieusuwalni.

2. Pełnomocnictwa sędziego mogą ulec wygaśnięciu lub zawieszeniu wyłącznie w trybie i z przyczyn określonych przez ustawę federalną.

Artykuł 122

1. Sędziowie są nietykalni.

2. Sędzia może zostać pociągnięty do odpowiedzialności karnej wyłącznie w trybie określonym przez ustawę federalną.

Artykuł 123

1. Rozpoznawanie spraw jest we wszystkich sądach jawne. Rozprawa przy drzwiach zamkniętych dopuszczalna jest w przypadkach przewidzianych przez ustawę federalną.

2. Zaoczne rozpoznawanie spraw karnych w sądach jest niedopuszczalne, z wyjątkiem przypadków przewidzianych przez ustawę federalną.

3. Postępowanie sądowe realizuje się na zasadzie kontradyktoryjności i równouprawnienia stron.

4. W przypadkach przewidzianych przez ustawę federalną postępowanie sądowe odbywa się z udziałem ławników.

Artykuł 124

Finansowanie sądów odbywa się wyłącznie z budżetu federalnego i powinno zapewniać możliwość pełnego i niezawisłego sprawowania wymiaru sprawiedliwości zgodnie z ustawą federalną.

Artykuł 125

1. Sąd Konstytucyjny Federacji Rosyjskiej jest najwyższym w Federacji Rosyjskiej sądowym organem kontroli konstytucyjnej, wykonującym władzę sądowniczą w drodze postępowania konstytucyjnego dla ochrony podstaw porządku konstytucyjnego, podstawowych praw i wolności człowieka i obywatela, zapewnienia zwierzchności i bezpośredniego działania Konstytucji Federacji Rosyjskiej na całym terytorium Federacji Rosyjskiej. Sąd Konstytucyjny Federacji Rosyjskiej składa się z 11 sędziów, w tym z Prezesa Sądu Konstytucyjnego Federacji Rosyjskiej i jego zastępcy. 

2. Sąd Konstytucyjny Federacji Rosyjskiej, na wniosek Prezydenta Federacji Rosyjskiej, Rady Federacji, Dumy Państwowej, jednej piątej senatorów Federacji Rosyjskiej lub deputowanych do Dumy Państwowej, Rządu Federacji Rosyjskiej, Sądu Najwyższego Federacji Rosyjskiej oraz organów władzy ustawodawczej i wykonawczej podmiotów Federacji Rosyjskiej, rozstrzyga sprawy zgodności z Konstytucją Federacji Rosyjskiej:

a) konstytucyjnych ustaw federalnych, ustaw federalnych, aktów normatywnych Prezydenta Federacji Rosyjskiej, Rady Federacji, Dumy Państwowej i Rządu Federacji Rosyjskiej;

b) konstytucji republik, statutów, jak również ustaw i innych aktów normatywnych podmiotów Federacji Rosyjskiej, wydanych w sprawach należących do zakresu działania organów władzy państwowej Federacji Rosyjskiej oraz wspólnego zakresu działania organów władzy państwowej Federacji Rosyjskiej i organów władzy państwowej podmiotów Federacji Rosyjskiej;

c) umów między organami władzy państwowej Federacji Rosyjskiej a organami władzy państwowej podmiotów Federacji Rosyjskiej oraz umów między organami władzy państwowej podmiotów Federacji Rosyjskiej;

d) umów międzynarodowych Federacji Rosyjskiej przed ich wejściem w życie.

3. Sąd Konstytucyjny Federacji Rosyjskiej rozstrzyga spory kompetencyjne:

a) między federalnymi organami władzy państwowej;

b) między organami władzy państwowej Federacji Rosyjskiej a organami władzy państwowej podmiotów Federacji Rosyjskiej;

c) między naczelnymi organami państwowymi podmiotów Federacji Rosyjskiej.

4. Sąd Konstytucyjny Federacji Rosyjskiej, w trybie określonym przez konstytucyjną ustawę federalną, bada:

a) na podstawie skarg o naruszanie konstytucyjnych praw i wolności obywateli – zgodność z konstytucją ustaw i innych aktów normatywnych, wskazanych w punktach a i b ustępu 2 tego artykułu, zastosowanych w konkretnej sprawie, o ile zostały wyczerpane wszystkie inne krajowe środki ochrony sądowej;

b) na wniosek sądów – zgodność z konstytucją ustaw i innych aktów normatywnych, wskazanych w punktach a i b ustępu 2 tego artykułu, mających zastosowanie w konkretnej sprawie; 

5. Sąd Konstytucyjny Federacji Rosyjskiej na podstawie wniosków Prezydenta Federacji Rosyjskiej, Rady Federacji, Dumy Państwowej, Rządu Federacji Rosyjskiej i organów władzy ustawodawczej podmiotów Federacji Rosyjskiej dokonuje wykładni Konstytucji Federacji Rosyjskiej.

51) Sąd Konstytucyjny Federacji Rosyjskiej:

a) na wniosek Prezydenta Federacji Rosyjskiej bada zgodność z konstytucją projektów ustaw Federacji Rosyjskiej, wnoszących poprawki do Konstytucji Federacji Rosyjskiej, projektów konstytucyjnych ustaw federalnych i ustaw federalnych, a także ustaw przyjętych w trybie przewidzianym ust. 2 i 3 artykułu 107 i ust. 2 artykułu 108 Konstytucji Federacji Rosyjskiej, przed ich podpisaniem przez Prezydenta Federacji Rosyjskiej;

b) w trybie, określonym przez konstytucyjną ustawę federalną, rozstrzyga kwestię możliwości wykonania decyzji organów międzypaństwowych, przyjętych na podstawie postanowień umów międzynarodowych, których stroną jest Federacja Rosyjska, o treści sprzecznej z Konstytucją Federacji Rosyjskiej, jak również możliwości wykonania decyzji zagranicznego lub międzynarodowego (międzypaństwowego) sądu, zagranicznego lub międzynarodowego sądu rozjemczego (arbitrażowego), nakładającej obowiązki na Federację Rosyjską, jeżeli decyzja jest sprzeczna z podstawami publicznego porządku prawnego Federacji Rosyjskiej;

c) na wniosek prezydenta Federacji Rosyjskiej, w trybie określonym przez konstytucyjną ustawę federalną, sprawdza zgodność z konstytucją ustaw podmiotu Federacji Rosyjskiej, zanim zostaną one opublikowane przez najwyższego urzędnika przedmiotu Federacji Rosyjskiej (zwierzchnika najwyższego organu władzy państwowej podmiotu Federacji Rosyjskiej).

6. Akty normatywne lub ich poszczególne przepisy, uznane za sprzeczne z Konstytucją, tracą moc prawną; niezgodne z Konstytucją Federacji Rosyjskiej umowy międzynarodowe Federacji Rosyjskiej nie wchodzą w życie i nie są stosowane. Akty normatywne lub ich poszczególne przepisy uznane za sprzeczne z Konstytucją zgodnie z interpretacją Sądu Konstytucyjnego Federacji Rosyjskiej nie mogą być wykonane w innej interpretacji.

7. Sąd Konstytucyjny Federacji Rosyjskiej, na wniosek Rady Federacji, orzeka w sprawie zachowania obowiązującego trybu wniesienia oskarżenia wobec Prezydenta Federacji Rosyjskiej, a także Prezydenta Federacji Rosyjskiej nie pełniącego już swoich obowiązków, o zdradę państwa lub popełnienie innego ciężkiego przestępstwa.

8. Sąd Konstytucyjny Federacji Rosyjskiej wykonuje inne uprawnienia, określone w konstytucyjnej ustawie federalnej. 

Artykuł 126

Sąd Najwyższy Federacji Rosyjskiej jest najwyższym organem sądowym w sprawach cywilnych, w zakresie rozstrzygania sporów gospodarczych, w sprawach karnych, administracyjnych a także innych, podlegających właściwości sądów powszechnych i sądów arbitrażowych, tworzonych na podstawie konstytucyjnej ustawy federalnej i sprawujących władzę sądowniczą w drodze cywilnego, arbitrażowego, administracyjnego i karnego postępowania sądowego. Sąd Najwyższy Federacji Rosyjskiej, w przewiedzianych przez ustawę federalną formach procesowych, sprawuje nadzór sądowy nad działalnością sądów powszechnych i arbitrażowych oraz udziela wyjaśnień w kwestiach dotyczących praktyki sądowej. 

Artykuł 127

Usunięty na mocy poprawki do Konstytucji Federacji Rosyjskiej (Ustawa Federacji Rosyjskiej o poprawce do Konstytucji Federacji Rosyjskiej „O Sądzie Najwyższym Federacji Rosyjskiej i Prokuraturze Federacji Rosyjskiej").

Artykuł 128

1. Przewodniczący Sądu Konstytucyjnego Federacji Rosyjskiej, zastępca przewodniczącego Sądu Konstytucyjnego Federacji Rosyjskiej i sędziowie Sądu Konstytucyjnego Federacji Rosyjskiej, Przewodniczący Sądu Najwyższego Federacji Rosyjskiej, zastępcy przewodniczącego Sądu Najwyższego Federacji Rosyjskiej i sędziowie Sądu Najwyższego Federacji Rosyjskiej są powoływani przez Radę Federacji na wniosek Prezydenta Federacji Rosyjskiej.

2. Przewodniczący, zastępcy przewodniczących i sędziowie pozostałych sądów federalnych są powoływani przez Prezydenta Federacji Rosyjskiej w trybie, określonym przez konstytucyjną ustawę federalną.

3. Kompetencje oraz tryb tworzenia i działalności Sądu Konstytucyjnego Federacji Rosyjskiej, Sądu Najwyższego Federacji Rosyjskiej i innych sądów federalnych, oraz innych sądów federalnych, określa Konstytucja Federacji Rosyjskiej i konstytucyjna ustawa federalna. Tryb działania w zakresie cywilnego, arbitrażowego, administracyjnego i karnego postępowania sądowego, regulują ponadto odpowiednie akty prawa procesowego.

Artykuł 129

1. Prokuratura Federacji Rosyjskiej stanowi jednolity federalny scentralizowany system, realizujący nadzór nad przestrzeganiem Konstytucji Federacji Rosyjskiej i wykonaniem ustaw, nadzór nad przestrzeganiem praw i wolności człowieka i obywatela, w zakresie swoich kompetencji ścigający przestępstwa, a także wykonujący inne zadania. Kompetencje i funkcje prokuratury Federacji Rosyjskiej, jej organizacja i tryb działania określa ustawa federalna.

2. Prokuratorami mogą być obywatele Federacji Rosyjskiej, którzy stale zamieszkują w Federacji Rosyjskiej i nie posiadają obywatelstwa państwa obcego, zezwolenia na pobyt lub innego dokumentu, potwierdzającego prawo stałego pobytu obywatela Federacji Rosyjskiej na terytorium państwa obcego. Prokuratorom, w trybie określonym przez ustawę federalną, zakazuje się otwierania i prowadzenia rachunków (depozytów), przechowywania środków pieniężnych i innych wartości w zagranicznych bankach, znajdujących się poza terytorium Federacji Rosyjskiej.

3. Prokurator Generalny Federacji Rosyjskiej i zastępcy Prokuratora Generalnego Federacji Rosyjskiej są powoływani na stanowiska przez Prezydenta Federacji Rosyjskiej, po konsultacji z Radą Federacji i przez niego odwoływani.

4. Prokuratorzy podmiotów Federacji Rosyjskiej, prokuratorzy wojskowi i prokuratorzy innych wyspecjalizowanych prokuratur, równi rangą prokuratorom podmiotów Federacji Rosyjskiej, są powoływani na stanowiska przez Prezydenta Federacji Rosyjskiej, po konsultacji z Radą Federacji i przez niego odwoływani.

5. Pozostali prokuratorzy mogą być powoływanie na stanowiska i odwoływani przez Prezydenta Federacji Rosyjskiej, jeżeli taki tryb powoływania na stanowisko i odwoływania został określony w ustawie federalnej.

6. Jeżeli ustawa federalna nie stanowi inaczej, prokuratorzy miast i rejonów, a także równi im rangą prokuratorzy, są mianowani na stanowiska i odwoływani przez Prokuratora Generalnego Federacji Rosyjskiej.

Rozdział 8

SAMORZĄD TERYTORIALNY

Artykuł 130

1. Samorząd terytorialny w Federacji Rosyjskiej zapewnia samodzielne rozwiązywanie przez ludność kwestii o znaczeniu lokalnym oraz władanie, użytkowanie i dysponowanie własnością municypalną.

2. Samorządność terytorialna realizowana jest przez obywateli w drodze referendum, wyborów i innych form bezpośredniego wyrażania woli oraz za pośrednictwem obieralnych i innych organów samorządu terytorialnego.

Artykuł 131

1. Samorząd terytorialny działa w jednostkach municypalnych, których rodzaje określa ustawa federalna. Terytoria jednostek municypalnych są określane z uwzględnieniem lokalnych historycznych i innych tradycji. Strukturę organów samorządu terytorialnego ludność określa samodzielnie, w ramach ogólnych zasad organizacji samorządu terytorialnego w Federacji Rosyjskiej, określonych w ustawie federalnej.

11) Organy władzy państwowej mogą uczestniczyć w tworzeniu organów samorządu terytorialnego, powołaniu na stanowiska i odwoływaniu urzędników samorządu terytorialnego, w trybie i przypadkach określonych ustawą federalną.

2. Zmiana granic obszarów, na których realizowany jest samorząd lokalny, możliwa jest z uwzględnieniem opinii ludności tych obszarów, w trybie określonym przez ustawę federalną.

3. Cechy szczególne sprawowania władzy publicznej na terytoriach miast o znaczeniu federalnym, centrów administracyjnych (stolic) podmiotów Federacji Rosyjskiej i na innych terytoriach mogą być określone przez ustawę federalną. 

Artykuł 132

1. Organy samorządu terytorialnego samodzielnie zarządzają własnością municypalną, tworzą, zatwierdzają i wykonują lokalny budżet, wprowadzają lokalne podatki i opłaty, rozstrzygają inne kwestie o znaczeniu lokalnym, a także w zakresie określonym przez ustawę federalną zapewniają w granicach swych kompetencji dostępność pomocy medycznej.

2. Organy samorządu terytorialnego mogą, w drodze ustawy federalnej lub ustawy podmiotu Federacji Rosyjskiej uzyskiwać odrębne kompetencje państwowe pod warunkiem przekazania im niezbędnych do realizacji takich kompetencji środków materialnych i finansowych. Realizacja przekazanych kompetencji podlega kontroli państwa.

3. Organy samorządu terytorialnego i organy władzy państwowej współtworzą jednolity system władzy publicznej w Federacji Rosyjskiej i współdziałają na rzecz najbardziej efektywnego rozwiązywania zadań w interesie ludności mieszkającej na danym terenie.

Artykuł 133

Samorządność terytorialna w Federacji Rosyjskiej jest gwarantowana prawem do ochrony sądowej, kompensacji dodatkowych wydatków, powstałych w wyniku realizowania przez organy samorządu lokalnego we współpracy z organami władzy Państwowej funkcji publicznych, a także zakazem ograniczania praw samorządu lokalnego, określonych w Konstytucji Federacji Rosyjskiej i w ustawach federalnych.

Rozdział 9

POPRAWKI KONSTYTUCYJNE I ZMIANA KONSTYTUCJI

Artykuł 134

Wnioski o wprowadzenie poprawek i dokonanie zmian przepisów Konstytucji Federacji Rosyjskiej mogą przedstawiać Prezydent Federacji Rosyjskiej, Rada Federacji, Duma Państwowa, Rząd Federacji Rosyjskiej, ustawodawcze (przedstawicielskie) organy podmiotów Federacji Rosyjskiej, jak również grupa licząca co najmniej jedną piątą członków Rady Federacji lub deputowanych do Dumy Państwowej.

Artykuł 135

1. Zgromadzenie Federalne nie może dokonać zmiany przepisów rozdziałów 1, 2 i 9 Konstytucji Federacji Rosyjskiej.

2. Jeśli wniosek o dokonanie zmiany przepisów rozdziałów 1, 2 i 9 Konstytucji Federacji Rosyjskiej uzyska poparcie trzech piątych głosów ogólnej liczby członków Rady Federacji i deputowanych do Dumy Państwowej, to zgodnie z federalną ustawą konstytucyjną zwołuje się Zgromadzenie Konstytucyjne.

3. Zgromadzenie Konstytucyjne albo potwierdza niezmienność Konstytucji Federacji Rosyjskiej, albo opracowuje projekt nowej Konstytucji Federacji Rosyjskiej, który zostaje przyjęty przez Zgromadzenie Konstytucyjne większością dwóch trzecich głosów ogólnej liczby jego członków lub poddany pod głosowanie ogólnonarodowe. W przypadku przeprowadzenia głosowania ogólnonarodowego Konstytucję Federacji Rosyjskiej uważa się za przyjętą, jeśli głosowało za nią więcej niż połowa wyborców biorących udział w głosowaniu, pod warunkiem, że w głosowaniu wzięło udział więcej niż połowa wyborców.

Artykuł 136

Poprawki do rozdziałów 3 – 8 Konstytucji Federacji Rosyjskiej uchwalane są w trybie przewidzianym dla uchwalenia federalnej ustawy konstytucyjnej i wchodzą w życie po zaaprobowaniu ich przez organy władzy ustawodawczej co najmniej dwóch trzecich podmiotów Federacji Rosyjskiej.

Artykuł 137

1. Zmiany do artykułu 65 Konstytucji Federacji Rosyjskiej określającego skład Federacji Rosyjskiej wprowadzane są na podstawie federalnej ustawy konstytucyjnej o przyjęciu do Federacji Rosyjskiej i utworzeniu w jej składzie nowego podmiotu Federacji Rosyjskiej oraz o zmianie konstytucyjnoprawnego statusu podmiotu Federacji Rosyjskiej.

2. W przypadku zmiany nazwy republiki, kraju, obwodu, miasta o znaczeniu federalnym, obwodu autonomicznego i okręgu autonomicznego nowa nazwa podmiotu Federacji Rosyjskiej podlega włączeniu do artykułu 65 Konstytucji Federacji Rosyjskiej.

CZĘŚĆ DRUGA

PRZEPISY KOŃCOWE I PRZEJŚCIOWE

1. Konstytucja Federacji Rosyjskiej wchodzi w życie z dniem jej oficjalnego opublikowania zgodnie z wynikiem głosowania ogólnonarodowego.

Dzień ogólnonarodowego głosowania 12 grudnia 1993 r. uważa się za dzień przyjęcia Konstytucji Federacji Rosyjskiej.

Jednocześnie traci moc Konstytucja (Ustawa Zasadnicza) Federacji Rosyjskiej – Rosji, uchwalona 12 kwietnia 1978 roku, z późniejszymi zmianami i uzupełnieniami.

W przypadku niezgodności z przepisami Konstytucji Federacji Rosyjskiej przepisów Umowy Federalnej – Umowy o rozgraniczeniu zakresu działania i kompetencji między federalnymi organami władzy państwowej Federacji Rosyjskiej a organami władzy państwowej suwerennych republik wchodzących w skład Federacji Rosyjskiej, Umowy o rozgraniczeniu zakresu działania i kompetencji między federalnymi organami władzy państwowej Federacji Rosyjskiej a organami władzy państwowej krajów, obwodów oraz miast Moskwy i Sankt Petersburga Federacji Rosyjskiej, Umowy o rozgraniczeniu zakresu działania i kompetencji między federalnymi organami władzy państwowej Federacji Rosyjskiej a organami władzy państwowej obwodu autonomicznego i okręgów autonomicznych wchodzących w skład Federacji Rosyjskiej, jak również innych umów między federalnymi organami władzy państwowej Federacji Rosyjskiej a organami władzy państwowej podmiotów Federacji Rosyjskiej, oraz umów między organami władzy państwowej podmiotów Federacji Rosyjskiej – obowiązują przepisy Konstytucji Federacji Rosyjskiej.

2. Ustawy i inne akty prawne obowiązujące na terytorium Federacji Rosyjskiej przed wejściem w życie niniejszej Konstytucji mają zastosowanie w części nie pozostającej w sprzeczności z Konstytucją Federacji Rosyjskiej.

3. Prezydent Federacji Rosyjskiej, wybrany zgodnie z Konstytucją (Ustawą Zasadniczą) Federacji Rosyjskiej – Rosji, od dnia wejścia w życie niniejszej Konstytucji wykonuje przewidziane przez nią kompetencje do upływu okresu, na jaki został wybrany.

4. Rada Ministrów – Rząd Federacji Rosyjskiej od dnia wejścia w życie niniejszej Konstytucji przejmuje określone przez Konstytucję Federacji Rosyjskiej uprawnienia, obowiązki i odpowiedzialność Rządu Federacji Rosyjskiej oraz nazwę – Rząd Federacji Rosyjskiej.

5. Sądy w Federacji Rosyjskiej realizują wymiar sprawiedliwości zgodnie z ich kompetencjami określonymi przez niniejszą Konstytucję.

Po wejściu w życie Konstytucji sędziowie wszystkich sądów Federacji Rosyjskiej zachowują swoje pełnomocnictwa do upływu okresu, na jaki zostali wybrani. Opróżnione stanowiska obsadzane są w trybie określonym przez niniejszą Konstytucję.

6. Do czasu wejścia w życie ustawy federalnej określającej tryb rozpoznawania spraw przez sąd z udziałem ławników zostaje utrzymany dotychczasowy tryb rozpatrywania przez sądy odpowiednich spraw.

Do czasu dostosowania ustawodawstwa karno-procesowego Federacji Rosyjskiej do przepisów niniejszej Konstytucji zostaje utrzymany dotychczasowy tryb aresztowania, osadzania w areszcie i zatrzymywania osób podejrzanych o popełnienie przestępstwa.

7. Rada Federacji pierwszej kadencji i Duma Państwowa pierwszej kadencji wybierane są na okres dwóch lat.

8. Rada Federacji zbiera się na swoje pierwsze posiedzenie trzydziestego dnia po wybraniu. Pierwsze posiedzenie Rady Federacji otwiera Prezydent Federacji Rosyjskiej.

9. Deputowany do Dumy Państwowej pierwszej kadencji może być jednocześnie członkiem Rządu Federacji Rosyjskiej. Na deputowanych do Dumy Państwowej - członków Rządu Federacji Rosyjskiej nie rozciągają się przepisy niniejszej Konstytucji o nietykalności deputowanych w części dotyczącej odpowiedzialności za działania (bądź zaniechanie) związane z pełnieniem obowiązków służbowych.

Deputowani Rady Federacji pierwszej kadencji realizują swoje pełnomocnictwa na zasadzie niezawodowej.

 

 

[1] Źródło: Konstytucja Rosji. Tłum. Andrzej Kubik. Warszawa, Wydawnictwo Sejmowe, 2000 z poprawkami, wprowadzonymi w 2015 r. (tłumaczenie firmy „Walczak Translations") i w 2020 r. (tłumaczenie: Zbigniew Cywiński).

 

[2] Z uwagi na różnice między alfabetem rosyjskim a polskim, w całym tekście przy oznaczaniu poszczególnych punktów zastosowano alfabet polski (przyp. tłum.)

 

© Ambasada Rosji w Polsce