KONSTYTUCJA FEDERACJI ROSYJSKIEJ[1]

przyjęta w ogólnonarodowym referendum w dniu 12 grudnia 1993 roku

 

My, wielonarodowy lud Federacji Rosyjskiej,

złączeni wspólnym losem na swej ziemi,

 

utwierdzając prawa i wolności człowieka, pokój i zgodę społeczną,

zachowując historycznie ukształtowaną wspólnotę państwową,

kierując się ogólnie uznanymi zasadami równouprawnienia i samookreślenia narodów,

czcząc pamięć przodków, po których odziedziczyliśmy miłość i szacunek do Ojczyzny, wiarę w dobro i sprawiedliwość,

wskrzeszając suwerenną państwowość Rosji i umacniając jej demokratyczny fundament,

dążąc do zapewnienia pomyślności i rozkwitu Rosji,

w poczuciu odpowiedzialności za Ojczyznę wobec obecnego i przyszłych pokoleń,

uważając się za część społeczności światowej,

uchwalamy Konstytucję Federacji Rosyjskiej.

 

 

CZĘŚĆ PIERWSZA

 

Rozdział 1

PODSTAWY USTROJU KONSTYTUCYJNEGO

 

Artykuł 1

1. Federacja Rosyjska - Rosja jest demokratycznym federalnym państwem prawa o republikańskiej formie rządów.

 

2. Nazwy Federacja Rosyjska i Rosja są równoznaczne.

 

Artykuł 2

Człowiek, jego prawa i wolności są wartością najwyższą. Uznawanie, przestrzeganie i ochrona praw i wolności człowieka i obywatela jest powinnością państwa.

 

 

Artykuł 3

1. Podmiotem suwerenności i jedynym źródłem władzy w Federacji Rosyjskiej jest jej wielonarodowy lud.

 

2. Lud sprawuje swą władzę bezpośrednio, a także za pośrednictwem organów władzy państwowej oraz organów samorządu terytorialnego.

 

3. Najwyższym bezpośrednim wyrazem władzy ludu są referendum i wolne wybory.

 

4. Nikt nie może uzurpować sobie władzy w Federacji Rosyjskiej. Zagarnięcie władzy lub uzurpowanie sobie władczych uprawnień jest ścigane zgodnie z ustawą federalną.

 

 

Artykuł 4

1. Suwerenność Federacji Rosyjskiej rozciąga się na całe jej terytorium.

 

2. Konstytucja Federacji Rosyjskiej i ustawy federalne mają zwierzchnią moc prawną na całym terytorium Federacji Rosyjskiej.

 

3. Federacja Rosyjska zapewnia integralność i nienaruszalność swojego terytorium.

 

Artykuł 5

1. Federacja Rosyjska składa się z republik, krajów, obwodów, miast o znaczeniu federalnym, obwodów autonomicznych i okręgów autonomicznych - równouprawnionych podmiotów Federacji Rosyjskiej.

 

2. Republika (państwo) ma własną konstytucję i ustawodawstwo. Kraj, obwód, miasto o znaczeniu federalnym, obwód autonomiczny i okręg autonomiczny mają własny statut i ustawodawstwo.

 

3. Ustrój federalny Federacji Rosyjskiej opiera się na jej integralności państwowej, jednolitości systemu władzy państwowej, rozgraniczeniu zakresów działania i kompetencji organów władzy państwowej Federacji Rosyjskiej i organów władzy państwowej podmiotów Federacji Rosyjskiej, równouprawnieniu i samookreśleniu narodów Federacji Rosyjskiej.

 

4. W stosunkach wzajemnych z federalnymi organami władzy państwowej wszystkie podmioty Federacji Rosyjskiej mają równe prawa.

 

 

Artykuł 6

1. Nabycie i utrata obywatelstwa Federacji Rosyjskiej następuje zgodnie z ustawą federalną; obywatelstwo to jest jednolite i równe, niezależnie od podstaw, na jakich zostało nabyte.

 

2. Każdy obywatel Federacji Rosyjskiej korzysta na jej terytorium z pełni praw i wolności i ma jednakowe obowiązki przewidziane przez Konstytucję Federacji Rosyjskiej.

 

3. Obywatel Federacji Rosyjskiej nie może zostać pozbawiony swego obywatelstwa lub prawa do jego zmiany.

 

 

Artykuł 7

1. Federacja Rosyjska jest państwem socjalnym, którego polityka zmierza do stworzenia warunków zapewniających godne życie i nieskrępowany rozwój człowieka.

 

2. W Federacji Rosyjskiej praca i zdrowie ludzkie podlegają ochronie, ustanawia się gwarantowaną płacę minimalną, państwo otacza opieką rodzinę, macierzyństwo i ojcostwo oraz dzieci, inwalidów i obywateli w starszym wieku, rozwijany jest system opieki socjalnej, wprowadza się państwowe świadczenia emerytalne, zasiłki oraz inne gwarancje ochrony socjalnej.

Artykuł 8

 

1. W Federacji Rosyjskiej gwarantuje się integralność przestrzeni ekonomicznej, swobodny przepływ towarów, usług i środków finansowych, wspieranie konkurencji oraz swobodę działalności gospodarczej.

 

2. W Federacji Rosyjskiej uznaje się i chroni na równi własność prywatną, państwową, municypalną oraz inne formy własności.

 

 

Artykuł 9

 

1. Ziemia i inne zasoby naturalne wykorzystywane są i chronione w Federacji Rosyjskiej jako podstawa życia i działalności narodów zamieszkujących dany obszar.

 

2. Ziemia i inne zasoby naturalne mogą być przedmiotem własności prywatnej, państwowej, municypalnej oraz innych form własności.

 

 

 

Artykuł 10

Władza państwowa w Federacji Rosyjskiej sprawowana jest na zasadzie podziału na władzę ustawodawczą, wykonawczą i sądowniczą. Organy władzy ustawodawczej, wykonawczej i sądowniczej są niezależne.

 

Artykuł 11

1. Władzę państwową w Federacji Rosyjskiej sprawują Prezydent Federacji Rosyjskiej, Zgromadzenie Federalne (Rada Federacji i Duma Państwowa), Rząd Federacji Rosyjskiej, sądy Federacji Rosyjskiej.

 

2. Władzę państwową w podmiotach Federacji Rosyjskiej sprawują tworzone przez nie organy władzy państwowej.

 

3. Rozgraniczenia zakresów działania i kompetencji organów władzy państwowej Federacji Rosyjskiej i organów władzy państwowej podmiotów Federacji Rosyjskiej dokonuje niniejsza Konstytucja, Umowa Federalna oraz inne umowy o rozgraniczeniu zakresów działania i kompetencji.

 

 

Artykuł 12

W Federacji Rosyjskiej uznaje się i gwarantuje samorząd terytorialny. Samorząd terytorialny jest w ramach swoich kompetencji niezależny. Organy samorządu terytorialnego nie wchodzą w skład systemu organów władzy państwowej.

 

 

Artykuł 13

1. W Federacji Rosyjskiej uznaje się ideologiczną różnorodność.

 

2. Żadna ideologia nie może być uznana za państwową lub obowiązującą.

 

3. W Federacji Rosyjskiej uznaje się pluralizm polityczny i wielopartyjność.

 

4. Organizacje społeczne są równe wobec prawa.

 

5. Zabrania się tworzenia i działalności organizacji społecznych, których cele lub działania zmierzają do zmiany siłą podstaw ustroju konstytucyjnego i naruszenia integralności Federacji Rosyjskiej, zagrożenia bezpieczeństwa państwa, tworzenia formacji zbrojnych, rozpalania waśni społecznych, rasowych, narodowych i religijnych.

 

 

Artykuł 14

1. Federacja Rosyjska jest państwem świeckim. Żadna religia nie może być uznana za państwową lub obowiązującą.

 

2. Związki wyznaniowe są oddzielone od państwa i równe wobec prawa.

 

 

Artykuł 15

1. Konstytucja Federacji Rosyjskiej ma najwyższą moc prawną, jest stosowana bezpośrednio i obowiązuje na całym terytorium Federacji Rosyjskiej. Ustawy i inne akty prawne wydawane w Federacji Rosyjskiej nie mogą być sprzeczne z Konstytucją Federacji Rosyjskiej.

 

2. Organy władzy państwowej, organy samorządu terytorialnego, osoby pełniące funkcje publiczne, obywatele i ich organizacje mają obowiązek przestrzegać Konstytucji Federacji Rosyjskiej i ustaw.

 

3. Ustawy podlegają oficjalnej publikacji. Ustawy nie opublikowane nie są stosowane. Wszelkie normatywne akty prawne dotyczące praw, wolności i obowiązków człowieka i obywatela nie są stosowane, jeżeli nie zostały oficjalnie podane do publicznej wiadomości.

 

4. Ogólnie uznane zasady i normy prawa międzynarodowego oraz umowy międzynarodowe zawarte przez Federację Rosyjską stanowią część składową jej systemu prawnego. Jeżeli zawarta przez Federację Rosyjską umowa międzynarodowa stanowi inaczej niż przewiduje ustawa, stosuje się postanowienia umowy międzynarodowej.

 

Artykuł 16

1. Przepisy niniejszego rozdziału Konstytucji tworzą podstawy ustroju konstytucyjnego Federacji Rosyjskiej i nie mogą zostać zmienione inaczej niż w trybie określonym przez niniejszą Konstytucję.

 

2. Żadne inne przepisy niniejszej Konstytucji nie mogą pozostawać w sprzeczności z podstawami ustroju konstytucyjnego Federacji Rosyjskiej.

 

Rozdział 2

 

PRAWA I WOLNOŚCI CZŁOWIEKA I OBYWATELA

 

Artykuł 17

1. W Federacji Rosyjskiej uznaje się i gwarantuje prawa i wolności człowieka i obywatela zgodnie z ogólnie przyjętymi zasadami i normami prawa międzynarodowego oraz z niniejszą Konstytucją.

 

2. Podstawowe prawa i wolności człowieka są niezbywalne i przysługują każdemu z urodzenia.

 

3. Realizacja praw i wolności człowieka i obywatela nie może naruszać praw i wolności innych osób.

 

 

Artykuł 18

Prawa i wolności człowieka i obywatela stosuje się bezpośrednio. Wyznaczają one sens, treść i sposób stosowania ustaw, działalność władzy ustawodawczej i wykonawczej oraz samorządu terytorialnego i są zapewniane przez wymiar sprawiedliwości.

 

 

Artykuł 19

1. Wszyscy są równi wobec prawa i sądu.

 

2. Państwo gwarantuje równość praw i wolności człowieka i obywatela niezależnie od płci, rasy, narodowości, języka, pochodzenia, stanu majątkowego i stanowiska służbowego, miejsca zamieszkania, stosunku do religii, przekonań, przynależności do organizacji społecznych, a także innych okoliczności. Zabrania się jakichkolwiek form ograniczania praw obywateli ze względu na przynależność społeczną, rasową, narodowościową, językową lub religijną.

 

3. Mężczyzna i kobieta mają równe prawa i wolności i równe możliwości ich realizacji.

 

 

Artykuł 20

1. Każdy ma prawo do życia.

 

2. Kara śmierci do czasu jej zniesienia może zostać wprowadzona przez ustawę federalną jako wyjątkowy wymiar kary za szczególnie ciężkie przestępstwa przeciwko życiu, przy zapewnieniu oskarżonemu prawa do rozpatrzenia jego sprawy przez sąd z udziałem ławników.

 

Artykuł 21

1. Godność jednostki chroniona jest przez państwo. Nic nie może uzasadniać jej pomniejszania.

 

2. Nikt nie może być poddany torturom, przemocy ani innemu brutalnemu lub poniżającemu godność ludzką traktowaniu lub karaniu. Nikt, bez dobrowolnie wyrażonej zgody, nie może być poddany medycznym, naukowym lub innym eksperymentom.

 

 

Artykuł 22

1. Każdy ma prawo do wolności i nietykalności osobistej.

 

2. Aresztowanie, osadzenie i przetrzymywanie w areszcie dopuszczalne jest wyłącznie na podstawie postanowienia sądowego. Do czasu wydania postanowienia sądowego nikt nie może być zatrzymany dłużej niż 48 godzin.

 

 

Artykuł 23

1. Każdy ma prawo do nienaruszalności życia prywatnego, do tajemnicy osobistej i rodzinnej oraz do obrony swej czci i dobrego imienia.

 

2. Każdy ma prawo do tajemnicy korespondencji, rozmów telefonicznych oraz informacji przekazywanych drogą pocztową, telegraficzną i inną. Ograniczenie tego prawa dopuszczalne jest wyłącznie na podstawie postanowienia sądowego.

 

 

Artykuł 24

1. Zbieranie, przechowywanie, wykorzystywanie i rozpowszechnianie informacji dotyczących życia prywatnego bez zgody osoby zainteresowanej jest niedopuszczalne.

 

2. Organy władzy państwowej i organy samorządu terytorialnego oraz ich funkcjonariusze obowiązani są zapewnić każdemu możliwość zapoznania się z dokumentami i materiałami bezpośrednio dotyczącymi jego praw i wolności, jeśli ustawa nie stanowi inaczej.

 

 

Artykuł 25

Mieszkanie jest nienaruszalne. Nikt nie ma prawa wkraczać do mieszkania wbrew woli zamieszkujących w nim osób, z wyjątkiem przypadków przewidzianych przez ustawę federalną lub na podstawie postanowienia sądu.

 

 

Artykuł 26

1. Każdy ma prawo określać i deklarować swoją przynależność narodową. Nikt nie może być zmuszony do określenia i zadeklarowania swej przynależności narodowej.

 

2. Każdy ma prawo do posługiwania się językiem ojczystym, do swobodnego wyboru języka komunikowania się, wychowania, nauczania i twórczości.

 

Artykuł 27

1. Każdy, kto legalnie przebywa na terytorium Federacji Rosyjskiej, ma prawo do swobodnego poruszania się, wyboru miejsca pobytu i zamieszkania.

 

2. Każdy może swobodnie opuszczać granice Federacji Rosyjskiej. Obywatel Federacji Rosyjskiej ma prawo do swobodnego powrotu do Federacji Rosyjskiej.

 

 

Artykuł 28

Każdemu gwarantuje się wolność sumienia i wolność wyznania, łącznie z prawem do indywidualnego lub wspólnie z innymi wyznawania dowolnej religii lub nie wyznawania żadnej, do swobodnego wyboru, posiadania i rozpowszechniania przekonań religijnych i innych oraz postępowania w zgodzie z nimi.

 

 

Artykuł 29

1. Każdemu gwarantuje się wolność myśli i słowa.

 

2. Niedopuszczalna jest propaganda lub agitacja rozpalająca nienawiść i wrogość społeczną, rasową, narodową lub religijną. Zabrania się uprawiania propagandy wyższości społecznej, rasowej, narodowej, religijnej lub językowej.

 

3. Nikt nie może być zmuszany do ujawniania swoich opinii i przekonań albo do wyrzeczenia się ich.

 

4. Każdy ma prawo do swobodnego poszukiwania, uzyskiwania, przekazywania, tworzenia i rozpowszechniania informacji w dowolny, zgodny z prawem, sposób. Wykaz informacji stanowiących tajemnicę państwową określa ustawa federalna.

 

5. Gwarantuje się wolność środków masowego przekazu. Cenzura jest zabroniona.

 

 

Artykuł 30

1. Każdy ma prawo do zrzeszania się, łącznie z prawem tworzenia związków zawodowych w celu ochrony swoich interesów. Gwarantuje się swobodę działalności organizacji społecznych.

 

2. Nikt nie może być zmuszany do wstępowania do jakiejkolwiek organizacji lub pozostawania w niej.

 

 

Artykuł 31

Obywatele Federacji Rosyjskiej mają prawo gromadzić się w sposób pokojowy, bez broni, oraz organizować zebrania, wiece i demonstracje, pochody i pikiety.

 

 

Artykuł 32

1. Obywatele Federacji Rosyjskiej mają prawo uczestniczyć w kierowaniu sprawami państwa zarówno bezpośrednio, jak również za pośrednictwem swoich przedstawicieli.

 

2. Obywatele Federacji Rosyjskiej mają prawo wybierać i być wybierani do organów władzy państwowej i organów samorządu terytorialnego, jak również brać udział w referendum.

 

3. Nie mają prawa wybierać i być wybierani obywatele ubezwłasnowolnieni przez sąd, a także przebywający na mocy wyroku sądowego w zakładach karnych.

 

4. Obywatele Federacji Rosyjskiej mają równy dostęp do służby państwowej.

 

5. Obywatele Federacji Rosyjskiej mają prawo uczestniczyć w sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości.

 

 

 

Artykuł 33

Obywatele Federacji Rosyjskiej mają prawo zwracać się osobiście, jak również kierować indywidualne i zbiorowe petycje do organów państwowych i organów samorządu terytorialnego.

 

 

Artykuł 34

1. Każdy ma prawo do swobodnego wykorzystywania swoich zdolności i mienia w przedsiębiorczości oraz w innej, nie zabronionej przez prawo, działalności gospodarczej.

 

2. Niedopuszczalna jest działalność gospodarcza zmierzająca do monopolizacji i nieuczciwej konkurencji.

 

 

Artykuł 35

1. Własność prywatna jest chroniona przez prawo.

 

2. Każdy ma prawo do posiadania mienia na własność, władania nim, użytkowania go i rozporządzania nim zarówno indywidualnie, jak i wspólnie z innymi osobami.

 

3. Nikt nie może zostać pozbawiony swojego mienia inaczej, jak tylko na mocy wyroku sądowego. Przymusowe wywłaszczenie na cele państwowe może być dokonane wyłącznie pod warunkiem uprzedniego i równowartościowego odszkodowania.

 

4. Gwarantuje się prawo dziedziczenia.

 

 

Artykuł 36

1. Obywatele i ich organizacje mają prawo do posiadania ziemi jako własności prywatnej.

 

2. Władanie ziemią, jej użytkowanie i rozporządzanie nią oraz innym zasobami naturalnymi realizowane jest przez ich właścicieli swobodnie, jeśli nie wyrządza to szkody środowisku naturalnemu i nie narusza praw i słusznych interesów innych osób.

 

3. Warunki i tryb użytkowania ziemi określa ustawa federalna.

 

 

Artykuł 37

1. Praca jest dobrowolna. Każdy ma prawo swobodnie rozporządzać swoimi zdolnościami do pracy, wybierać rodzaj działalności i zawód.

 

2. Praca przymusowa jest zabroniona.

 

3. Każdy ma prawo do pracy w warunkach odpowiadających wymogom bezpieczeństwa i higieny, do wynagrodzenia za pracę bez jakiejkolwiek dyskryminacji i nie niższego niż ustalona przez ustawę federalną płaca minimalna, jak również prawo do ochrony przed bezrobociem.

 

4. Uznaje się prawo do prowadzenia indywidualnych i zbiorowych sporów pracowniczych z wykorzystaniem ustalonych przez ustawę federalną metod ich rozstrzygania, łącznie z prawem do strajku.

 

5. Każdy ma prawo do wypoczynku. Zatrudnionemu na podstawie umowy o pracę gwarantuje się, określone przez ustawę federalną, długość czasu pracy, dni wolne od pracy i dni świąteczne oraz coroczny płatny urlop.

 

 

Artykuł 38

1. Macierzyństwo, dzieci i rodzina znajdują się pod ochroną państwa.

 

2. Troska o dzieci, ich wychowanie są równym prawem i obowiązkiem rodziców.

 

3. Dzieci zdolne do pracy, które ukończyły 18 lat winny otaczać opieką rodziców niezdolnych do pracy.

 

 

Artykuł 39

1. Każdemu gwarantuje się zabezpieczenie społeczne na starość, na wypadek choroby, inwalidztwa, utraty żywiciela, na wychowanie dzieci, oraz w innych przypadkach przewidzianych przez ustawę.

 

2. Ustawa stanowi o emeryturach państwowych i zasiłkach socjalnych.

 

3. Popierane są dobrowolne ubezpieczenia społeczne, tworzenie dodatkowych form zabezpieczenia społecznego oraz działalność dobroczynna.

 

 

Artykuł 40

1. Każdy ma prawo do mieszkania. Nikt nie może zostać samowolnie pozbawiony mieszkania.

 

2. Organy władzy państwowej i organy samorządu terytorialnego popierają budownictwo mieszkaniowe i stwarzają warunki do realizacji prawa do mieszkania.

 

3. Potrzebującym mieszkania niezamożnym oraz innym określonym w ustawie obywatelom przydzielane jest ono bezpłatnie lub za przystępną opłatą z państwowych, municypalnych i innych zasobów mieszkaniowych, zgodnie z normami ustalonymi przez ustawę.

 

 

 

Artykuł 41

1. Każdy ma prawo do ochrony zdrowia i pomocy lekarskiej. Pomoc lekarska w państwowych i municypalnych placówkach służby zdrowia świadczona jest obywatelom bezpłatnie ze środków właściwego budżetu, składek ubezpieczeniowych oraz innych wpływów.

 

2. W Federacji Rosyjskiej finansuje się federalne programy ochrony i wzmacniania zdrowia ludności, podejmuje się kroki w kierunku rozwijania państwowego, municypalnego i prywatnego systemu opieki medycznej, popiera się działalność sprzyjającą zachowaniu zdrowia ludzkiego, rozwijaniu kultury fizycznej i sportu, kształtowaniu korzystnych warunków ekologicznych i sanitarno-epidemiologicznych.

 

3. Zatajanie przez osoby urzędowe faktów i okoliczności stwarzających zagrożenie dla życia i zdrowia ludzkiego pociąga za sobą odpowiedzialność zgodnie z ustawą federalną.

 

Artykuł 42

Każdy ma prawo do życia w sprzyjającym mu środowisku naturalnym, do wiarygodnej informacji o jego stanie oraz do wynagrodzenia szkody wyrządzonej jego zdrowiu lub mieniu przez naruszenie prawa ekologicznego.

 

Artykuł 43

1. Każdy ma prawo do nauki.

 

2. Gwarantuje się powszechną dostępność i bezpłatność kształcenia przedszkolnego, podstawowego ogólnego i średniego zawodowego w państwowych lub municypalnych placówkach oświatowych i w przedsiębiorstwach.

 

3. Każdy ma prawo do bezpłatnego uzyskania na zasadach konkursowych wyższego wykształcenia w państwowej lub municypalnej placówce oświatowej i w przedsiębiorstwie.

 

4. Ogólne wykształcenie podstawowe jest obowiązkowe. Rodzice lub opiekunowie zapewniają dzieciom uzyskanie ogólnego wykształcenia podstawowego.

 

5. Federacja Rosyjska ustala państwowe federalne standardy oświatowe oraz popiera rozmaite formy kształcenia i samokształcenia.

 

 

Artykuł 44

1. Każdemu gwarantuje się swobodę twórczości literackiej, plastycznej, naukowej, technicznej i innej oraz swobodę nauczania. Własność intelektualna jest chroniona ustawowo.

 

2. Każdy ma prawo do udziału w życiu kulturalnym i korzystania z placówek kulturalnych oraz dostępu do wartości kulturalnych.

 

3. Każdy ma obowiązek troszczyć się o zachowanie spuścizny historycznej i kulturalnej, chronić zabytki historii i kultury.

 

 

Artykuł 45

1. W Federacji Rosyjskiej gwarantuje się państwową ochronę praw i wolności człowieka i obywatela.

 

2. Każdy ma prawo bronić swych praw i wolności wszelkimi sposobami nie zabronionymi przez ustawę.

 

Artykuł 46

1. Każdemu gwarantuje się sądową ochronę jego praw i wolności.

 

2. Decyzje i działania (lub ich zaniechanie) organów władzy państwowej, organów samorządu terytorialnego, organizacji społecznych i osób urzędowych mogą być zaskarżone do sądu.

 

3. Każdy ma prawo, zgodnie z umowami międzynarodowymi zawartymi przez Federację Rosyjską, zwracać się do międzypaństwowych organów ochrony praw i wolności człowieka, jeśli wyczerpane zostały wszystkie wewnątrzpaństwowe środki ochrony prawnej.

 

 

Artykuł 47

1. Nikt nie może być pozbawiony prawa do rozpatrzenia jego sprawy w tym sądzie i przez tego sędziego, których właściwości ustawowo podlega.

 

2. W przypadkach przewidzianych przez ustawę federalną oskarżony o popełnienie przestępstwa ma prawo do rozpatrzenia jego sprawy przez sąd z udziałem ławników.

 

 

Artykuł 48

1. Każdemu gwarantuje się prawo do uzyskania fachowej pomocy prawnej. W przypadkach przewidzianych przez ustawę pomoc prawna jest udzielana bezpłatnie.

 

2. Każdy zatrzymany, osadzony w areszcie, oskarżony o popełnienie przestępstwa ma prawo do korzystania z pomocy adwokata (obrońcy) od chwili, odpowiednio, zatrzymania, osadzenia w areszcie lub przedstawienia mu aktu oskarżenia.

 

 

Artykuł 49

1. Każdy oskarżony o popełnienie przestępstwa uważany jest za niewinnego, dopóki jego wina nie zostanie dowiedziona w trybie przewidzianym przez ustawę federalną i orzeczona prawomocnym wyrokiem sądu.

 

2. Oskarżony nie ma obowiązku udowadniać swojej niewinności.

 

3. Nie dające się usunąć wątpliwości co do winy oskarżonego interpretowane są na jego korzyść.

 

 

Artykuł 50

1. Nikt nie może być powtórnie skazany za to samo przestępstwo.

 

2. W toku realizacji wymiaru sprawiedliwości niedopuszczalne jest wykorzystywanie dowodów uzyskanych z naruszeniem ustawy federalnej.

 

3. Każdy skazany za przestępstwo ma prawo do zrewidowania wyroku przez sąd wyższej instancji w trybie ustalonym przez ustawę federalną, jak również ma prawo zwrócić się o ułaskawienie lub złagodzenie kary.

 

Artykuł 51

1. Nikt nie ma obowiązku świadczyć przeciwko sobie, swojemu współmałżonkowi i bliskim krewnym, krąg których określa ustawa federalna.

 

2. Ustawa federalna może określać inne przypadki zwolnienia z obowiązku składania zeznań.

 

 

Artykuł 52

Prawa poszkodowanych w wyniku przestępstwa i nadużycia władzy są chronione przez ustawę. Państwo zapewnia poszkodowanym dostęp do wymiaru sprawiedliwości oraz odszkodowanie za poniesione straty.

 

 

Artykuł 53

Każdy ma prawo do wynagrodzenia mu przez państwo szkody wyrządzonej wskutek bezprawnych działań (lub zaniechania) organów władzy państwowej lub ich funkcjonariuszy.

 

 

Artykuł 54

1. Ustawa wprowadzająca lub zaostrzająca odpowiedzialność nie działa wstecz.

 

2. Nikt nie może ponosić odpowiedzialności za czyn, który w chwili jego popełnienia nie był uznawany za sprzeczny z prawem. Jeśli po popełnieniu czynu sprzecznego z prawem odpowiedzialność za ten czyn została zniesiona lub złagodzona, stosuje się nową ustawę.

 

 

Artykuł 55

1. Fakt wymienienia w Konstytucji Federacji Rosyjskiej podstawowych praw i wolności nie powinien być interpretowany jako negowanie lub umniejszanie innych ogólnie uznanych praw i wolności człowieka i obywatela.

 

2. W Federacji Rosyjskiej nie mogą być wydawane ustawy znoszące lub umniejszające prawa i wolności człowieka i obywatela.

 

3. Prawa i wolności człowieka i obywatela mogą zostać ograniczone przez ustawę federalną jedynie w takiej mierze, w jakiej jest to niezbędne do ochrony podstaw ustroju konstytucyjnego, moralności, zdrowia, praw i uprawnionych interesów innych osób, zapewnienia obronności kraju i bezpieczeństwa państwa.

 

 

Artykuł 56

1. W warunkach stanu wyjątkowego w celu zapewnienia bezpieczeństwa obywateli i ochrony ustroju konstytucyjnego, zgodnie z federalną ustawą konstytucyjną, mogą być wprowadzone ograniczenia praw i wolności ze wskazaniem ich zakresu i terminu obowiązywania.

 

2. Stan wyjątkowy na całym terytorium Federacji Rosyjskiej i w jej poszczególnych częściach może być wprowadzony w przypadku zaistnienia okoliczności i w trybie przewidzianym federalną ustawą konstytucyjną.

 

3. Nie podlegają ograniczeniu prawa i wolności przewidziane w artykułach 20, 21, 23 (ust. 1), 24, 28, 34 (ust. 1), 40, (ust. 1) i 46-54 Konstytucji Federacji Rosyjskiej.

 

 

Artykuł 57

Każdy ma obowiązek uiszczania określonych ustawowo podatków i opłat. Ustawy wprowadzające nowe podatki lub pogarszające sytuację podatników nie działają wstecz.

 

 

Artykuł 58

Każdy obowiązany jest chronić przyrodę i środowisko naturalne, troszczyć się o bogactwa naturalne.

 

 

Artykuł 59

1. Obrona Ojczyzny jest powinnością i obowiązkiem obywatela Federacji Rosyjskiej.

 

2. Obywatel Federacji Rosyjskiej pełni służbę wojskową zgodnie z ustawą federalną

 

3. Obywatel Federacji Rosyjskiej, w przypadku, gdy pełnienie służby wojskowej jest sprzeczne z jego przekonaniami lub wyznaniem, jak również w innych przypadkach przewidzianych przez ustawę federalną, ma prawo do jej zamiany na alternatywną służbę cywilną.

 

 

 

Artykuł 60

Obywatel Federacji Rosyjskiej może samodzielnie realizować w pełnym zakresie swoje prawa i obowiązki po ukończeniu 18 lat.

 

 

Artykuł 61

1. Obywatel Federacji Rosyjskiej nie może być wydalony poza granice Federacji Rosyjskiej lub wydany innemu państwu.

 

2. Federacja Rosyjska gwarantuje swoim obywatelom ochronę i opiekę poza jej granicami.

 

Artykuł 62

1. Obywatel Federacji Rosyjskiej może posiadać obywatelstwo innego państwa (podwójne obywatelstwo) zgodnie z ustawą federalną lub umową międzynarodową zawartą przez Federację Rosyjską.

 

2. Posiadanie przez obywatela Federacji Rosyjskiej obywatelstwa innego państwa nie umniejsza jego praw i wolności i nie zwalnia go z obowiązków wynikających z posiadania obywatelstwa rosyjskiego, jeżeli ustawa federalna lub umowa międzynarodowa zawarta przez Federację Rosyjską nie stanowi inaczej.

 

3. Cudzoziemcy i bezpaństwowcy korzystają w Federacji Rosyjskiej z praw i mają obowiązki na równi z obywatelami Federacji Rosyjskiej, z wyjątkiem przypadków przewidzianych ustawą federalną lub umową międzynarodową zawartą przez Federację Rosyjską.

 

Artykuł 63

1. Federacja Rosyjska udziela azylu politycznego cudzoziemcom i bezpaństwowcom, zgodnie z ogólnie uznanymi normami prawa międzynarodowego.

 

2. W Federacji Rosyjskiej niedopuszczalne jest wydawanie innym państwom osób prześladowanych za poglądy polityczne, jak również za działania (lub zaniechanie) nie uznawane w Federacji Rosyjskiej za przestępstwo. Ekstradycja osób oskarżonych o popełnienie przestępstwa, a także przekazywanie skazanych w celu odbycia przez nich kary w innych państwach odbywa się na podstawie ustawy federalnej lub umowy międzynarodowej zawartej przez Federację Rosyjską.

 

Artykuł 64

Przepisy niniejszego rozdziału tworzą podstawy statusu prawnego jednostki w Federacji Rosyjskiej i mogą być zmienione wyłącznie w trybie przewidzianym niniejszą Konstytucją.

 

Rozdział 3

 

USTRÓJ FEDERALNY

 

Artykuł 65

1. W skład Federacji Rosyjskiej wchodzą podmioty Federacji Rosyjskiej:

Republika Adygeja (Adygeja), Republika Ałtaj, Republika Baszkortostan, Republika Buriacja, Republika Degestan, Republika Inguska, Republika Kabardyjsko-Bałkarska, Republika Kałmycja, Republika Karaczajsko-Czerkieska, Republika Karelia, Republika Komi, Republika Krym, Republika Marij Eł, Republika Mordowia, Republika Sacha (Jakucja), Republika Północna Osetia – Alania, Republika Tatarstan (Tatarstan), Republika Tywa, Republika Udmurcka, Republika Chakasja, Republika Czeczeńska, Republika Czuwaska - Czawasz;

 

Kraj Ałtajski, Kraj Zabajkalski, Kraj Kamczacki, Kraj Krasnodarski, Kraj Krasnojarski, Kraj Permski, Kraj Nadmorski, Kraj Stawropolski, Kraj Chabarowski.

 

Obwód Amurski, Obwód Archangielski, Obwód Astrachański, Obwód Biełgorodski, Obwód Briański, Obwód Władymirski, Obwód Wołgogradzki, Obwód Wołogdziański, Obwód Woroneski, Obwód Iwanowski, Obwód Irkucki, Obwód Kaliningradzki, Obwód Kałuski, Obwód Kemerowski, Obwód Kirowski, Obwód Kostromski, Obwód Kurgański, Obwód Kurski, Obwód Leningradzki, Obwód Lipiecki, Obwód Magadański, Obwód Moskiewski, Obwód Murmański, Obwód Niżegorodzki, Obwód Nowogrodzki, Obwód Nowosybirski, Obwód Omski, Obwód Orenburski, Obwód Orłowski, Obwód Penzeński, Obwód Pskowski, Obwód Rostowski, Obwód Riazański, Obwód Samarski, Obwód Saratowski, Obwód Sachaliński, Obwód Swierdłowski, Obwód Smoleński, Obwód Tambowski, Obwód Twerski, Obwód Tomski, Obwód Tulski, Obwód Tiumeński, Obwód Uljanowski, Obwód Czelabiński, Obwód Jarosławski;

 

Moskwa, Sankt-Petersburg, Sewastopol – miasta o znaczeniu federalnym;

 

Żydowski Obwód Autonomiczny;

 

Nieniecki Okręg Autonomiczny, Chanty-Mansyjski Okręg Autonomiczny – Jugra, Czukocki Okręg Autonomiczny, Jamalsko-Nieniecki Okręg Autonomiczny.

 

2. Przyjęcie do Federacji Rosyjskiej i utworzenie w jej składzie nowego podmiotu dokonuje się w trybie przewidzianym federalną ustawą konstytucyjną.

 

 

Artykuł 66

1. Status republiki określają Konstytucja Federacji Rosyjskiej i konstytucja republiki.

 

2. Status kraju, obwodu, miasta o znaczeniu federalnym, obwodu autonomicznego i okręgu autonomicznego określają Konstytucja Federacji Rosyjskiej i statut kraju, obwodu, miasta o znaczeniu federalnym, obwodu autonomicznego i okręgu autonomicznego, uchwalane przez organ ustawodawczy (przedstawicielski) odpowiedniego podmiotu Federacji Rosyjskiej.

 

3. Na wniosek organów ustawodawczych i wykonawczych obwodu autonomicznego i okręgu autonomicznego może zostać uchwalona ustawa federalna o obwodzie autonomicznym lub okręgu autonomicznym.

 

4. Stosunki okręgów autonomicznych wchodzących w skład kraju lub obwodu mogą być regulowane przez ustawę federalną oraz umowę zawarte między organami władzy państwowej okręgu autonomicznego a, odpowiednio, organami władzy państwowej kraju lub obwodu.

 

5. Status podmiotu Federacji Rosyjskiej może zostać zmieniony za obopólną zgodą Federacji Rosyjskiej i podmiotu Federacji Rosyjskiej, zgodnie z federalną ustawą konstytucyjną.

 

 

Artykuł 67

1. Terytorium Federacji Rosyjskiej obejmuje terytoria jej podmiotów, wody wewnętrzne oraz morze terytorialne i przestrzeń powietrzną nad nimi.

 

2. Federacja Rosyjska ma suwerenne prawa i sprawuje jurysdykcję na obszarze szelfu kontynentalnego i wyłącznej strefy ekonomicznej Federacji Rosyjskiej w trybie określonym przez ustawę federalną i normy prawa międzynarodowego.

 

3. Granice między podmiotami Federacji Rosyjskiej mogą ulec zmianie za ich obopólną zgodą.

 

 

 

Artykuł 68

1. Językiem państwowym Federacji Rosyjskiej na całym jej terytorium jest język rosyjski.

 

2. Republiki mają prawo określać własne języki państwowe. W organach władzy państwowej, organach samorządu terytorialnego oraz instytucjach państwowych republik są one używane na równi z językiem państwowym Federacji Rosyjskiej.

 

3. Federacja Rosyjska gwarantuje wszystkim jej narodom prawo do zachowania języka ojczystego, stworzenie warunków do jego nauczania i rozwijania.

 

Artykuł 69

Federacja Rosyjska gwarantuje prawa rdzennych niewielkich liczebnie narodowości, zgodnie z ogólnie uznanymi zasadami i normami prawa międzynarodowego oraz umowami międzynarodowymi zawartymi przez Federację Rosyjską.

 

Artykuł 70

1. Flagę państwową, godło i hymn Federacji Rosyjskiej, ich opis oraz tryb oficjalnego używania określa federalna ustawa konstytucyjna.

 

2. Stolicą Federacji Rosyjskiej jest miasto Moskwa. Status stolicy określa ustawa federalna.

 

 

Artykuł 71

Zakres działania Federacji Rosyjskiej obejmuje:

 

a)[2] uchwalanie i zmianę Konstytucji Federacji Rosyjskiej i ustaw federalnych oraz kontrolę ich przestrzegania;

 

b) ustrój federalny i terytorium Federacji Rosyjskiej;

 

c) regulowanie i ochronę praw i wolności człowieka i obywatela; obywatelstwo w Federacji Rosyjskiej; regulowanie i ochronę praw mniejszości narodowych;

 

d) określanie systemu federalnych organów władzy ustawodawczej, wykonawczej i sądowniczej, tryb ich organizacji i działania; powoływanie federalnych organów władzy państwowej;

 

e) federalną własność państwową i zarządzanie nią;

 

f) określanie podstaw polityki federalnej i federalne programy w dziedzinie państwowego, ekonomicznego, ekologicznego, społecznego, kulturalnego i narodowego rozwoju Federacji Rosyjskiej;

 

g) stanowienie prawnych podstaw jednolitego rynku; regulowanie zagadnień finansowych, dewizowych, kredytowych i celnych, emisji pieniądza, zasad polityki cenowej; federalne służby ekonomiczne łącznie z bankami federalnymi;

 

h) budżet federalny, federalne podatki i opłaty; federalne fundusze rozwoju regionalnego;

 

i) federalne systemy energetyczne, energetykę jądrową, materiały rozszczepialne; transport federalny, federalne linie komunikacyjne, federalną informację i łączność; działalność w kosmosie;

 

j) politykę zagraniczną i stosunki międzynarodowe Federacji Rosyjskiej, umowy międzynarodowe Federacji Rosyjskiej; sprawy wojny i pokoju;

 

k) stosunki gospodarcze Federacji Rosyjskiej z zagranicą;

 

l) obronę i bezpieczeństwo; produkcję na potrzeby obronności; określanie trybu sprzedaży i zakupu broni, amunicji, sprzętu wojskowego i innego mienia wojskowego; wytwarzanie substancji trujących, środków narkotycznych i tryb ich wykorzystywania;

 

ł) określanie statusu i ochronę granicy państwowej, morza terytorialnego, przestrzeni powietrznej, wyłącznej strefy ekonomicznej oraz szelfu kontynentalnego Federacji Rosyjskiej;

 

m) ustrój sądów; prokuraturę; ustawodawstwo karne i karno-wykonawcze; amnestię i prawo łaski; ustawodawstwo cywilne; ustawodawstwo procesowe; prawne regulowanie własności intelektualnej;

 

n) federalne prawo kolizyjne;

 

o) służbę meteorologiczną, normy, wzorce, system metryczny i rachubę czasu; geodezję i kartografię; nazewnictwo geograficzne; oficjalną statystykę i rachunkowość;

 

p) odznaczenia państwowe i tytuły honorowe Federacji Rosyjskiej;

 

r) federalną służbę państwową.

 

 

Artykuł 72

1. Wspólny zakres działania Federacji Rosyjskiej i podmiotów Federacji Rosyjskiej obejmuje:

 

a) zapewnianie zgodności konstytucji i ustaw republik, statutów, ustaw i innych normatywnych aktów prawnych krajów, obwodów, miast o znaczeniu federalnym, obwodu autonomicznego i okręgów autonomicznych z Konstytucją Federacji Rosyjskiej i ustawami federalnymi;

 

b) ochronę praw i wolności człowieka i obywatela; ochronę praw mniejszości narodowych; zapewnianie praworządności oraz porządku i bezpieczeństwa publicznego; reżym stref przygranicznych;

 

c) problemy władania, użytkowania i rozporządzania ziemią, kopalinami oraz wodnymi i innymi zasobami naturalnymi;

 

d) rozgraniczanie własności państwowej;

 

e) korzystanie z zasobów przyrody; ochronę środowiska naturalnego i zapewnianie bezpieczeństwa ekologicznego; obszary przyrodnicze podlegające szczególnej ochronie; ochronę zabytków historii i kultury;

 

f) ogólne problemy wychowania, kształcenia, nauki, kultury, kultury fizycznej i sportu;

 

g) koordynację zagadnień ochrony zdrowia; ochronę rodziny, macierzyństwa i ojcostwa oraz dziecka; ochronę socjalną łącznie z ubezpieczeniami społecznymi;

 

h) walkę z katastrofami, klęskami żywiołowymi, epidemiami oraz likwidowanie ich skutków;

 

i) określanie ogólnych zasad nakładania podatków i opłat w Federacji Rosyjskiej;

 

j) ustawodawstwo administracyjne, administracyjno-procesowe, ustawodawstwo pracy, ustawodawstwo rodzinne, lokalowe, rolne, wodne, leśne, prawo górnicze i dotyczące ochrony środowiska naturalnego;

 

k) kadry organów sądowych i organów ochrony prawnej; adwokaturę i notariat;

 

l) ochronę odwiecznych obszarów osiedlenia i tradycyjnego sposobu życia niewielkich liczebnie wspólnot etnicznych;

 

m) określanie ogólnych zasad organizacji systemu organów władzy państwowej i samorządu terytorialnego;

 

n) koordynowanie kontaktów międzynarodowych i kontaktów gospodarczych z zagranicą podmiotów Federacji Rosyjskiej, wykonywanie umów międzynarodowych zawartych przez Federację Rosyjską.

 

2. Przepisy niniejszego artykułu w równym stopniu dotyczą republik, krajów, obwodów, miast o znaczeniu federalnym, obwodu autonomicznego i okręgów autonomicznych.

 

 

Artykuł 73

Poza zakresem działania Federacji Rosyjskiej i kompetencji Federacji Rosyjskiej w sprawach objętych wspólnym zakresem działania Federacji Rosyjskiej i podmiotów Federacji Rosyjskiej, podmioty Federacji Rosyjskiej dysponują pełnią władzy państwowej.

 

 

Artykuł 74

1. Na terytorium Federacji Rosyjskiej zabrania się ustanawiania granic celnych, ceł, opłat i jakichkolwiek innych przeszkód w swobodnym przepływie towarów, usług i środków finansowych.

 

2. Ograniczenia w przepływie towarów i usług mogą być wprowadzane zgodnie z ustawą federalną, jeśli jest to niezbędne do zapewnienia bezpieczeństwa, ochrony życia i zdrowia ludzkiego, ochrony przyrody i wartości kulturalnych.

 

 

Artykuł 75

1. Jednostką pieniężną w Federacji Rosyjskiej jest rubel. Emisję pieniądza prowadzi wyłącznie Bank Centralny Federacji Rosyjskiej. Wprowadzanie i emitowanie innych pieniędzy w Federacji Rosyjskiej jest zabronione.

 

2. Ochrona i zapewnianie stabilności rubla jest podstawową funkcją Banku Centralnego Federacji Rosyjskiej, którą pełni on niezależnie od innych organów władzy państwowej.

 

3. System podatków ściąganych do budżetu federalnego oraz ogólne zasady opodatkowania i opłat w Federacji Rosyjskiej określa ustawa federalna.

 

4. Pożyczki państwowe emitowane są w trybie określanym przez ustawę federalną i lokowane na zasadzie dobrowolności.

 

 

Artykuł 76

1. W sprawach objętych zakresem działania Federacji Rosyjskiej uchwala się federalne ustawy konstytucyjne oraz ustawy federalne mające bezpośrednie zastosowanie na całym terytorium Federacji Rosyjskiej.

 

2. W sprawach objętych zakresem wspólnego działania Federacji Rosyjskiej i podmiotów Federacji Rosyjskiej wydaje się ustawy federalne oraz uchwalane zgodnie z nimi ustawy i inne normatywne akty prawne podmiotów Federacji Rosyjskiej.

 

3. Ustawy federalne nie mogą być sprzeczne z federalnymi ustawami konstytucyjnymi.

 

4. Poza zakresem działania Federacji Rosyjskiej oraz wspólnym zakresem działania Federacji Rosyjskiej i podmiotów Federacji Rosyjskiej republiki, kraje, obwody, miasta o znaczeniu federalnym, obwód autonomiczny i okręgi autonomiczne stanowią własne regulacje prawne, łącznie z wydawaniem ustaw i innych normatywnych aktów prawnych.

 

5. Ustawy oraz inne normatywne akty prawne podmiotów Federacji Rosyjskiej nie mogą być sprzeczne z ustawami federalnymi uchwalonymi zgodnie z ust. 1 i 2 niniejszego artykułu. W razie sprzeczności między ustawą federalną a innym aktem wydanym w Federacji Rosyjskiej obowiązuje ustawa federalna.

 

6. W razie sprzeczności między ustawą federalną a normatywnym aktem prawnym podmiotu Federacji Rosyjskiej wydanym zgodnie z ust. 4 niniejszego artykułu, obowiązuje normatywny akt prawny podmiotu Federacji Rosyjskiej.

 

Artykuł 77

1. System organów władzy państwowej republik, krajów, obwodów, miast o znaczeniu federalnym, obwodu autonomicznego i okręgów autonomicznych, podmioty Federacji Rosyjskiej ustanawiają samodzielnie, zgodnie z podstawami ustroju konstytucyjnego Federacji Rosyjskiej i ogólnymi zasadami organizacji przedstawicielskich i wykonawczych organów władzy państwowej ustalonymi przez ustawę federalną.

 

2. W zakresie działania Federacji Rosyjskiej oraz kompetencji Federacji Rosyjskiej w sprawach objętych wspólnym zakresem działania Federacji Rosyjskiej i podmiotów Federacji Rosyjskiej federalne organy władzy wykonawczej i organy władzy wykonawczej podmiotów Federacji Rosyjskiej tworzą jednolity system władzy wykonawczej w Federacji Rosyjskiej.

 

 

Artykuł 78

1. Federalne organy władzy wykonawczej w celu realizacji swoich kompetencji mogą tworzyć własne organy terenowe i mianować odpowiednich urzędników.

 

2. Federalne organy władzy wykonawczej w porozumieniu z organami władzy wykonawczej podmiotów Federacji Rosyjskiej mogą przekazywać im realizację części swoich kompetencji, jeśli nie jest to sprzeczne z Konstytucją Federacji Rosyjskiej i ustawami federalnymi.

 

3. Organy władzy wykonawczej podmiotów Federacji Rosyjskiej w porozumieniu z federalnymi organami władzy wykonawczej mogą przekazywać im realizację części swoich kompetencji.

 

4. Prezydent Federacji Rosyjskiej i Rząd Federacji Rosyjskiej zapewniają, zgodnie z Konstytucją Federacji Rosyjskiej, realizację kompetencji federalnej władzy państwowej na całym terytorium Federacji Rosyjskiej.

 

 

Artykuł 79

Federacja Rosyjska może uczestniczyć w organizacjach międzypaństwowych i przekazywać im część swoich kompetencji zgodnie z umowami międzynarodowymi, jeśli nie pociąga to za sobą ograniczenia praw i wolności człowieka i obywatela i nie jest sprzeczne z podstawami ustroju konstytucyjnego Federacji Rosyjskiej.

 

Rozdział 4

 

PREZYDENT FEDERACJI ROSYJSKIEJ

 

 

Artykuł 80

1. Prezydent Federacji Rosyjskiej jest głową państwa.

 

2. Prezydent Federacji Rosyjskiej jest gwarantem Konstytucji Federacji Rosyjskiej, praw i wolności człowieka i obywatela. W trybie określonym przez Konstytucję Federacji Rosyjskiej podejmuje kroki mające na celu ochronę suwerenności Federacji Rosyjskiej, jej niepodległości i integralności państwowej, zapewnia harmonijne funkcjonowanie i współdziałanie organów władzy państwowej.

 

3. Prezydent Federacji Rosyjskiej, zgodnie z Konstytucją Federacji Rosyjskiej i ustawami federalnymi, określa podstawowe kierunki wewnętrznej i zagranicznej polityki państwa.

 

4. Prezydent Federacji Rosyjskiej jako głowa państwa reprezentuje Federację Rosyjską w kraju i w stosunkach międzynarodowych.

 

 Artykuł 81

1. Prezydent Federacji Rosyjskiej jest wybierany na cztery lata przez obywateli Federacji Rosyjskiej na podstawie powszechnego, równego i bezpośredniego prawa wyborczego w głosowaniu tajnym.

 

2. Na Prezydenta Federacji Rosyjskiej może być wybrany obywatel Federacji Rosyjskiej mający nie mniej niż 35 lat, od co najmniej 10 lat stale zamieszkujący na terytorium Federacji Rosyjskiej.

 

3. Ta sama osoba nie może piastować urzędu Prezydenta Federacji Rosyjskiej dłużej niż dwie kolejne kadencje.

 

4. Tryb wyborów Prezydenta Federacji Rosyjskiej określa ustawa federalna.

 

 

Artykuł 82

1. Obejmując urząd Prezydent Federacji Rosyjskiej składa wobec narodu następującą przysięgę:

 

"Przysięgam, że realizując kompetencje Prezydenta Federacji Rosyjskiej będę szanował i chronił prawa i wolności człowieka i obywatela, przestrzegał i bronił Konstytucji Federacji Rosyjskiej, bronił suwerenności i niepodległości, bezpieczeństwa i integralności państwa, wiernie służył narodowi."

 

2. Przysięga w uroczystej formie zostaje złożona w obecności członków Rady Federacji, deputowanych do Dumy Państwowej i sędziów Sądu Konstytucyjnego Federacji Rosyjskiej.

 

Artykuł 83

1. Prezydent Federacji Rosyjskiej:

a) powołuje za zgodą Dumy Państwowej Przewodniczącego Rządu Federacji Rosyjskiej;

 

b) ma prawo przewodniczyć na posiedzeniach Rządu Federacji Rosyjskiej;

 

c) podejmuje decyzję w sprawie dymisji Rządu Federacji Rosyjskiej;

 

d) przedstawia Dumie Państwowej kandydata na stanowisko Prezesa Banku Centralnego Federacji Rosyjskiej; składa w Dumie Państwowej wniosek o odwołanie ze stanowiska Prezesa Banku Centralnego Federacji Rosyjskiej;

 

e) na wniosek Przewodniczącego Rządu Federacji Rosyjskiej powołuje na stanowisko i odwołuje ze stanowiska zastępców Przewodniczącego Rządu Federacji Rosyjskiej oraz ministrów federalnych;

 

f) przedstawia Radzie Federacji kandydatów na stanowiska sędziów Sądu Konstytucyjnego Federacji Rosyjskiej, Sądu Najwyższego Federacji Rosyjskiej; powołuje sędziów innych sądów federalnych;

 

f1) przedstawia Radzie Federacji kandydata na stanowisko Prokuratora Generalnego Federacji Rosyjskiej i zastępców Prokuratora Generalnego Federacji Rosyjskiej; przedkłada Radzie Federacji wniosek o odwołanie ze stanowiska Prokuratora Generalnego Federacji Rosyjskiej i zastępców Prokuratora Generalnego Federacji Rosyjskiej; powołuje i odwołuje prokuratorów podmiotów Federacji Rosyjskiej, a także innych prokuratorów, oprócz prokuratorów miast, rejonów i równoznacznym im prokuratorów.

 

f2) powołuje i odwołuje pełnomocnych przedstawicieli Federacji Rosyjskiej w Radzie Federacji;

 

g) tworzy i przewodniczy Radzie Bezpieczeństwa Federacji Rosyjskiej, której status określa ustawa federalna;

 

h) zatwierdza doktrynę wojskową Federacji Rosyjskiej;

 

i) tworzy Administrację Prezydenta Federacji Rosyjskiej;

 

j) powołuje i odwołuje pełnomocnych przedstawicieli Prezydenta Federacji Rosyjskiej;

 

k) powołuje i odwołuje najwyższe dowództwo Sił Zbrojnych Federacji Rosyjskiej;

 

l) powołuje i odwołuje po konsultacji z właściwymi komitetami lub komisjami izb Zgromadzenia Federalnego przedstawicieli dyplomatycznych Federacji Rosyjskiej w państwach obcych oraz organizacjach międzynarodowych.

 

 

Artykuł 84

Prezydent Federacji Rosyjskiej:

 

a) zarządza wybory do Dumy Państwowej zgodnie z Konstytucją Federacji Rosyjskiej i ustawą federalną;

 

b) rozwiązuje Dumę Państwową w przypadkach i w trybie przewidzianych przez Konstytucję Federacji Rosyjskiej;

 

c) zarządza referendum w trybie określonym przez federalną ustawę konstytucyjną;

 

d) przedkłada projekty ustaw Dumie Państwowej;

 

e) podpisuje i ogłasza ustawy federalne;

 

f) zwraca się do Zgromadzenia Federalnego z dorocznymi orędziami o stanie państwa i podstawowych kierunkach wewnętrznej i zagranicznej polityki państwa.

 

Artykuł 85

1. Prezydent Federacji Rosyjskiej może korzystać z procedury rozjemczej w celu rozstrzygania sporów między organami władzy państwowej Federacji Rosyjskiej a organami władzy państwowej podmiotów Federacji Rosyjskiej, jak również między organami władzy państwowej podmiotów Federacji Rosyjskiej. W przypadku nieosiągnięcia porozumienia może on przekazać rozstrzygnięcie sporu właściwemu sądowi.

 

2. Prezydent Federacji Rosyjskiej ma prawo zawieszać obowiązywanie aktów organów władzy wykonawczej podmiotów Federacji Rosyjskiej w przypadku, gdy akty te są sprzeczne z Konstytucją Federacji Rosyjskiej, ustawami federalnymi i międzynarodowymi zobowiązaniami Federacji Rosyjskiej lub naruszają prawa i wolności człowieka i obywatela, do czasu rozstrzygnięcia sprawy przez właściwy sąd.

 

Artykuł 86

Prezydent Federacji Rosyjskiej:

 

a) kieruje polityką zagraniczną Federacji Rosyjskiej;

 

b) prowadzi rokowania i podpisuje umowy międzynarodowe Federacji Rosyjskiej;

 

c) podpisuje listy ratyfikacyjne;

 

d) przyjmuje listy uwierzytelniające i odwołujące akredytowanych przy nim przedstawicieli dyplomatycznych.

 

 

Artykuł 87

1. Prezydent Federacji Rosyjskiej jest Najwyższym Zwierzchnikiem Sił Zbrojnych Federacji Rosyjskiej.

 

2. W wypadku agresji przeciwko Federacji Rosyjskiej lub bezpośredniej groźby agresji Prezydent Federacji Rosyjskiej wprowadza na terytorium Federacji Rosyjskiej lub w jej poszczególnych częściach stan wojenny, niezwłocznie powiadamiając o tym Radę Federacji i Dumę Państwową.

 

3. Reżym stanu wojennego określa federalna ustawa konstytucyjna.

 

 

Artykuł 88

Prezydent Federacji Rosyjskiej w okolicznościach i w trybie przewidzianych przez federalną ustawą konstytucyjną wprowadza na terytorium Federacji Rosyjskiej lub w jej poszczególnych częściach stan wyjątkowy, niezwłocznie powiadamiając o tym Radę Federacji i Dumę Państwową.

 

Artykuł 89

Prezydent Federacji Rosyjskiej:

a) rozstrzyga sprawy obywatelstwa Federacji Rosyjskiej i udzielenia azylu politycznego;

 

b) nadaje odznaczenia państwowe Federacji Rosyjskiej, tytuły honorowe Federacji Rosyjskiej, jak również wyższe stopnie wojskowe i wyższe tytuły specjalne;

 

c) stosuje prawo łaski.

 

 

Artykuł 90

1. Prezydent Federacji Rosyjskiej wydaje dekrety i rozporządzenia.

 

2. Dekrety i rozporządzenia Prezydenta Federacji Rosyjskiej obowiązują na całym terytorium Federacji Rosyjskiej.

 

3. Dekrety i rozporządzenia Prezydenta Federacji Rosyjskiej nie mogą być sprzeczne z Konstytucją Federacji Rosyjskiej i ustawami federalnymi.

 

Artykuł 91

Prezydentowi Federacji Rosyjskiej przysługuje nietykalność.

 

 

Artykuł 92

1. Prezydent Federacji Rosyjskiej przystępuje do pełnienia obowiązków z chwilą złożenia przysięgi i zaprzestaje ich pełnienia wraz z upływem kadencji z chwilą złożenia przysięgi przez nowo wybranego Prezydenta Federacji Rosyjskiej.

 

2. Prezydent Federacji Rosyjskiej zaprzestaje pełnienia obowiązków przedterminowo w przypadku swego ustąpienia, trwałej, spowodowanej stanem zdrowia, niezdolności do wykonywania obowiązków lub złożenia z urzędu. W takich przypadkach wybory Prezydenta Federacji Rosyjskiej winny się odbyć nie później niż w trzy miesiące od chwili przedterminowego zaprzestania pełnienia obowiązków.

 

3. We wszystkich przypadkach, gdy Prezydent Federacji Rosyjskiej nie jest w stanie pełnić swych obowiązków, czasowo pełni je Przewodniczący Rządu Federacji Rosyjskiej. Pełniący obowiązki Prezydenta Federacji Rosyjskiej nie ma prawa rozwiązywać Dumy Państwowej, zarządzać referendum, jak również zgłaszać propozycji poprawek i zmiany przepisów Konstytucji Federacji Rosyjskiej.

 

Artykuł 93

1. Prezydent Federacji Rosyjskiej może zostać złożony z urzędu przez Radę Federacji jedynie na podstawie wysuniętego przez Dumę Państwową oskarżenia o zdradę stanu lub popełnienie innego ciężkiego przestępstwa, potwierdzonego orzeczeniem Sądu Najwyższego Federacji Rosyjskiej o wystąpieniu w działaniach Prezydenta Federacji Rosyjskiej znamion przestępstwa oraz orzeczeniem Sądu Konstytucyjnego Federacji Rosyjskiej o przestrzeganiu obowiązującego trybu wysunięcia oskarżenia.

 

2. Uchwała Dumy Państwowej o wysunięciu oskarżenia oraz uchwała Rady Federacji o złożeniu prezydenta z urzędu winny być podjęte większością dwóch trzecich ogólnej liczby głosów w każdej z izb, z inicjatywy co najmniej jednej trzeciej deputowanych do Dumy Państwowej i przy zaopiniowaniu tego wniosku przez specjalną komisję powołaną przez Dumę Państwową.

 

3. Uchwała Rady Federacji o złożeniu z urzędu Prezydenta Federacji Rosyjskiej winna być podjęta nie później niż w ciągu trzech miesięcy po wysunięciu przez Dumę Państwową oskarżenia przeciwko prezydentowi. Jeśli w tym terminie Rada Federacji nie podejmie uchwały, oskarżenie wobec prezydenta uznaje się za oddalone.

 

Rozdział 5

 

ZGROMADZENIE FEDERALNE

 

Artykuł 94

Zgromadzenie Federalne - parlament Federacji Rosyjskiej - jest przedstawicielskim i ustawodawczym organem Federacji Rosyjskiej.

 

 

Artykuł 95

1. Zgromadzenie Federalne składa się z dwóch izb - Rady Federacji i Dumy Państwowej.

 

2. Do Rady Federacji wchodzi po dwóch przedstawicieli każdego z podmiotów Federacji Rosyjskiej: po jednym z ramienia ustawodawczego (przedstawicielskiego) i wykonawczego organu władzy państwowej; przedstawiciele Federacji Rosyjskiej są powoływani przez Prezydenta Federacji Rosyjskiej i stanowią nie więcej niż dziesięć procent liczby członków Rady Federacji – przedstawicieli z ramienia ustawodawczego (przedstawicielskiego) i wykonawczego organu władzy państwowej podmiotów Federacji Rosyjskiej.

 

3. Członek Rady Federacji – przedstawiciel z ramienia ustawodawczego (przedstawicielskiego) i wykonawczego organu władzy państwowej podmiotu Federacji Rosyjskiej uzyskuje mandat na okres kadencji odpowiedniego organu władzy państwowej podmiotu Federacji Rosyjskiej.

 

4. W trakcie swojej pierwszej kadencji Prezydent Federacji Rosyjskiej nie może zdymisjonować członka Rady Federacji – przedstawiciela Federacji Rosyjskiej powołanego przed objęciem przez Prezydenta Federacji Rosyjskiej stanowiska, z wyjątkiem przypadków określonych ustawą federalną.

 

5. Duma Państwowa składa się z 450 deputowanych.

 

Artykuł 96

1. Duma Państwowa wybierana jest na okres pięciu lat.

 

2. Tryb tworzenia Rady Federacji i tryb wyboru deputowanych do Dumy Państwowej określają ustawy federalne.

 

 

Artykuł 97

1. Na deputowanego do Dumy Państwowej może być wybrany obywatel Federacji Rosyjskiej, który ukończył 21 lat i jest uprawniony do udziału w wyborach.

 

2. Ta sama osoba nie może być jednocześnie członkiem Rady Federacji i deputowanym do Dumy Państwowej. Deputowany do Dumy Państwowej nie może być deputowanym innych organów przedstawicielskich władzy państwowej i organów samorządu terytorialnego.

 

3. Deputowani do Dumy Państwowej są zawodowymi parlamentarzystami. Deputowani do Dumy Państwowej nie mogą pozostawać w służbie państwowej ani prowadzić innej płatnej działalności z wyjątkiem działalności dydaktycznej, naukowej i innej twórczości.

Artykuł 98

1. Członkom Rady Federacji i deputowanym do Dumy Państwowej przysługuje nietykalność w ciągu całego okresu ich pełnomocnictw. Nie mogą oni być zatrzymani, aresztowani, poddani rewizji, z wyjątkiem przypadków zatrzymania na miejscu przestępstwa, jak również objęci nadzorem, z wyjątkiem przypadków, kiedy jest to przewidziane przez ustawę federalną w celu zapewnienia bezpieczeństwa innych osób.

 

2. Sprawę pozbawienia nietykalności rozstrzyga na wniosek Prokuratora Generalnego Federacji Rosyjskiej właściwa izba Zgromadzenia Federalnego.

 

Artykuł 99

1. Zgromadzenie Federalne jest organem stałym.

 

2. Duma Państwowa zbiera się na pierwsze posiedzenie trzydziestego dnia po jej wybraniu. Prezydent Federacji Rosyjskiej może zwołać posiedzenie Dumy Państwowej przed tym terminem.

 

3. Pierwsze posiedzenie Dumy Państwowej otwiera najstarszy wiekiem deputowany.

 

4. Z chwilą rozpoczęcia obrad Dumy Państwowej nowej kadencji wygasają pełnomocnictwa Dumy Państwowej poprzedniej kadencji.

 

 

Artykuł 100

1. Rada Federacji i Duma Państwowa obradują oddzielnie.

 

2. Posiedzenia Rady Federacji i Dumy Państwowej są jawne. W przypadkach przewidzianych regulaminem izby ma ona prawo odbywać posiedzenia przy drzwiach zamkniętych.

 

3. Izby mogą zbierać się wspólnie w celu wysłuchiwania orędzi Prezydenta Federacji Rosyjskiej, orędzi Sądu Konstytucyjnego Federacji Rosyjskiej oraz wystąpień przywódców państw obcych.

 

 

Artykuł 101

1. Rada Federacji wybiera ze swego składu Przewodniczącego Rady Federacji i jego zastępców. Duma Państwowa wybiera ze swojego składu Przewodniczącego Dumy Państwowej i jego zastępców.

 

2. Przewodniczący Rady Federacji i jego zastępcy oraz Przewodniczący Dumy Państwowej i jego zastępcy prowadzą posiedzenia i czuwają nad przestrzeganiem wewnętrznego regulaminu danej izby.

 

3. Rada Federacji i Duma Państwowa tworzą komitety i komisje i przeprowadzają w sprawach należących do ich zakresu działania przesłuchania parlamentarne.

 

4. Każda z izb uchwala własny regulamin i rozstrzyga sprawy wewnętrznego trybu swej działalności.

 

5. W celu sprawowania kontroli nad wykonaniem budżetu federalnego Rada Federacji wspólnie z Dumą Państwową powołuje Izbę Obrachunkową, której skład i tryb działania określa ustawa federalna.

 

Artykuł 102

1. Do kompetencji Rady Federacji należy:

 

a) zatwierdzanie zmian granic między podmiotami Federacji Rosyjskiej;

 

b) zatwierdzanie dekretu Prezydenta Federacji Rosyjskiej o wprowadzeniu stanu wojennego;

 

c) zatwierdzanie dekretu Prezydenta Federacji Rosyjskiej o wprowadzeniu stanu wyjątkowego;

 

d) rozstrzyganie sprawy ewentualnego użycia Sił Zbrojnych Federacji Rosyjskiej poza granicami Federacji Rosyjskiej;

 

e) zarządzanie wyborów Prezydenta Federacji Rosyjskiej;

 

f) złożenie z urzędu Prezydenta Federacji Rosyjskiej;

 

g) powoływanie sędziów Sądu Konstytucyjnego Federacji Rosyjskiej, Sądu Najwyższego Federacji Rosyjskiej;

 

h) powoływanie i odwoływanie Prokuratora Generalnego Federacji Rosyjskiej i zastępców Prokuratora Generalnego Federacji Rosyjskiej;

 

i) powoływanie i odwoływanie zastępcy Przewodniczącego Izby Obrachunkowej oraz połowy składu jej audytorów;

 

2. Rada Federacji podejmuje uchwały w sprawach należących do jej kompetencji zgodnie z Konstytucję Federacji Rosyjskiej.

 

3. Uchwały Rady Federacji podejmowane są większością głosów ogólnej liczby członków Rady Federacji, jeśli Konstytucja Federacji Rosyjskiej nie przewiduje innego trybu podejmowania uchwał.

 

 

Artykuł 103

1. Do kompetencji Dumy Państwowej należy:

 

a) udzielanie zgody Prezydentowi Federacji Rosyjskiej na powołanie Przewodniczącego Rządu Federacji Rosyjskiej;

 

b) udzielanie wotum zaufania Rządowi Federacji Rosyjskiej;

 

c) wysłuchiwanie rocznych sprawozdań Rządu Federacji Rosyjskiej z wyników jego działalności, w tym w kwestiach podniesionych przez Dumę Państwową;

 

d) powoływanie i odwoływanie Przewodniczącego Izby Obrachunkowej oraz połowy składu jej audytorów;

 

e) powoływanie i odwoływanie Rzecznika ds. Praw Człowieka, działającego zgodnie z federalną ustawą konstytucyjną;

 

f) ogłaszanie amnestii;

 

g) wysuwanie oskarżenia wobec Prezydenta Federacji Rosyjskiej w celu złożenia go z urzędu.

 

2. Duma Państwowa podejmuje uchwały w sprawach należących do jej kompetencji zgodnie z Konstytucją Federacji Rosyjskiej.

 

3. Uchwały Dumy Państwowej podejmowane są większością głosów ogólnej liczby deputowanych do Dumy Państwowej, jeśli Konstytucja Federacji Rosyjskiej nie przewiduje innego trybu podejmowania uchwał.

 

 

Artykuł 104

1. Prawo inicjatywy ustawodawczej przysługuje Prezydentowi Federacji Rosyjskiej, Radzie Federacji, członkom Rady Federacji, deputowanym do Dumy Państwowej, Rządowi Federacji Rosyjskiej oraz ustawodawczym (przedstawicielskim) organom podmiotów Federacji Rosyjskiej. Prawo inicjatywy ustawodawczej przysługuje również Sądowi Konstytucyjnemu Federacji Rosyjskiej i Sądowi Najwyższemu Federacji Rosyjskiej w sprawach należących do ich kompetencji.

 

2. Projekty ustaw przedkłada się Dumie Państwowej.

 

3. Projekty ustaw o wprowadzeniu lub zniesieniu podatków, zwolnieniu od nich, o emisji pożyczek państwowych, o zmianie zobowiązań finansowych państwa oraz inne projekty ustaw przewidujące wydatki pokrywane z budżetu federalnego, mogą zostać wniesione wyłącznie pod warunkiem zaopiniowania ich przez Rząd Federacji Rosyjskiej.

 

Artykuł 105

1. Ustawy federalne uchwala Duma Państwowa.

 

2. Ustawy federalne uchwalane są większością głosów ogólnej liczby deputowanych do Dumy Państwowej, jeśli Konstytucja Federacji Rosyjskiej nie przewiduje inaczej.

 

3. Ustawy uchwalone przez Dumę Państwową są w ciągu pięciu dni przekazywane do rozpatrzenia Radzie Federacji.

 

4. Ustawę federalną uważa się za zaaprobowaną przez Radę Federacji, jeśli za jej przyjęciem głosowało więcej niż połowa ogólnej liczby członków tej izby lub jeśli w ciągu czternastu dni nie została ona rozpatrzona przez Radę Federacji. W przypadku odrzucenia ustawy federalnej przez Radę Federacji izby mogą utworzyć komisję rozjemczą w celu przezwyciężenia powstałych rozbieżności, po czym ustawa federalna winna być powtórnie rozpatrzona przez Dumę Państwową.

 

5. W przypadku gdy Duma Państwowa nie zgadza się z decyzją Rady Federacji ustawa federalna uważana jest za uchwaloną, jeśli w powtórnym głosowaniu za jej przyjęciem głosowało co najmniej dwie trzecie ogólnej liczby deputowanych do Dumy Państwowej.

 

 

Artykuł 106

Obligatoryjnemu rozpatrzeniu przez Radę Federacji podlegają uchwalone przez Dumę Państwową ustawy federalne dotyczące:

 

a) budżetu federalnego;

 

b) federalnych podatków i opłat;

 

c) regulacji finansowych, walutowych, kredytowych i celnych oraz emisji pieniądza;

 

d) ratyfikacji i wypowiadania umów międzynarodowych zawieranych przez Federację Rosyjską;

 

e) statusu i ochrony granicy państwowej Federacji Rosyjskiej;

 

f) wojny i pokoju.

 

 

Artykuł 107

1. Uchwalona ustawa federalna w ciągu pięciu dni przekazywana jest Prezydentowi Federacji Rosyjskiej w celu podpisania i ogłoszenia.

 

2. Prezydent Federacji Rosyjskiej w ciągu czternastu dni podpisuje ustawę federalną i zarządza jej ogłoszenie.

 

3. Jeśli Prezydent Federacji Rosyjskiej w ciągu czternastu dni od chwili przekazania mu ustawy federalnej odrzuci ją, wówczas Duma Państwowa i Rada Federacji w trybie określonym przez Konstytucję Federacji Rosyjskiej ponownie rozpatrują tę ustawę. Jeśli podczas powtórnego rozpatrywania ustawa federalna zostanie zaaprobowana we wcześniej uchwalonym brzmieniu większością co najmniej dwóch trzecich głosów ogólnej liczby członków Rady Federacji i deputowanych do Dumy Państwowej, Prezydent Federacji Rosyjskiej w ciągu siedmiu dni podpisuje ustawę i zarządza jej ogłoszenie.

 

 

Artykuł 108

1. Federalne ustawy konstytucyjne uchwalane są w sprawach przewidzianych przez Konstytucję Federacji Rosyjskiej.

 

2. Federalna ustawa konstytucyjna uważana jest za uchwaloną, jeśli została zaaprobowana większością co najmniej trzech czwartych głosów ogólnej liczby członków Rady Federacji i co najmniej dwóch trzecich głosów ogólnej liczby deputowanych do Dumy Państwowej. Prezydent Federacji Rosyjskiej w ciągu czternastu dni podpisuje uchwaloną federalną ustawę konstytucyjną i zarządza jej ogłoszenie.

 

 

Artykuł 109

1. Duma Państwowa może zostać rozwiązana przez Prezydenta Federacji Rosyjskiej w przypadkach przewidzianych artykułami 111 i 117 Konstytucji Federacji Rosyjskiej.

 

2. W przypadku rozwiązania Dumy Państwowej Prezydent Federacji Rosyjskiej wyznacza datę wyborów tak, aby ponownie wybrana Duma Państwowa zebrała się nie później niż w cztery miesiące od chwili rozwiązania.

 

3. Duma Państwowa nie może zostać rozwiązana na podstawach przewidzianych artykułem 117 Konstytucji Federacji Rosyjskiej przez rok od chwili jej wybrania.

 

4. Duma Państwowa nie może zostać rozwiązana od chwili wysunięcia przez nią oskarżenia wobec Prezydenta Federacji Rosyjskiej do czasu podjęcia odpowiedniej decyzji przez Radę Federacji.

 

5. Duma Państwowa nie może zostać rozwiązana w okresie obowiązywania na całym terytorium Federacji Rosyjskiej stanu wojennego lub wyjątkowego, jak również w ciągu sześciu miesięcy poprzedzających termin upływu kadencji Prezydenta Federacji Rosyjskiej.

 

Rozdział 6

 

RZĄD FEDERACJI ROSYJSKIEJ

 

Artykuł 110

1. Władzę wykonawczą w Federacji Rosyjskiej sprawuje Rząd Federacji Rosyjskiej.

 

2. Rząd Federacji Rosyjskiej składa się z Przewodniczącego Rządu Federacji Rosyjskiej, zastępców Przewodniczącego Rządu Federacji Rosyjskiej i ministrów federalnych.

 

 

Artykuł 111

1. Przewodniczącego Rządu Federacji Rosyjskiej powołuje Prezydent Federacji Rosyjskiej za zgodą Dumy Państwowej.

 

2. Wniosek w sprawie kandydata na Przewodniczącego Rządu Federacji Rosyjskiej przedkładany jest nie później niż w ciągu dwóch tygodni od chwili objęcia urzędu przez nowo wybranego Prezydenta Federacji Rosyjskiej lub od chwili dymisji Rządu Federacji Rosyjskiej albo w ciągu tygodnia od dnia odrzucenia kandydatury przez Dumę Państwową.

 

3. Duma Państwowa rozpatruje przedstawioną przez Prezydenta Federacji Rosyjskiej kandydaturę na Przewodniczącego Rady Ministrów w ciągu tygodnia od dnia przedłożenia wniosku w sprawie kandydatury.

 

4. Po trzykrotnym odrzuceniu przez Dumę Państwową przedstawionych kandydatur na stanowisko Przewodniczącego Rządu Federacji Rosyjskiej, Prezydent Federacji Rosyjskiej powołuje Przewodniczącego Rządu Federacji Rosyjskiej, rozwiązuje Dumę Państwową i zarządza nowe wybory.

 

 

Artykuł 112

1. Przewodniczący Rządu Federacji Rosyjskiej, nie później niż w ciągu tygodnia od daty powołania, przedstawia Prezydentowi Federacji Rosyjskiej wnioski w sprawie struktury federalnych organów władzy wykonawczej.

 

2. Przewodniczący Rządu Federacji Rosyjskiej przedkłada Prezydentowi Federacji Rosyjskiej kandydatury na stanowiska zastępców Przewodniczącego Rządu Federacji Rosyjskiej i ministrów federalnych.

 

 

Artykuł 113

Przewodniczący Rządu Federacji Rosyjskiej zgodnie z Konstytucją Federacji Rosyjskiej, ustawami federalnymi i dekretami Prezydenta Federacji Rosyjskiej określa podstawowe kierunki działalności Rządu Federacji Rosyjskiej i organizuje jego pracę.

 

Artykuł 114

1. Rząd Federacji Rosyjskiej:

 

a) opracowuje i przedstawia Dumie Państwowej budżet federalny i zapewnia jego wykonanie; przedkłada Dumie Państwowej sprawozdanie z wykonania budżetu federalnego; przedkłada Dumie Państwowej roczne sprawozdania z wyników swojej działalności, w tym w kwestiach podniesionych przez Dumę Państwową;

 

b) zapewnia realizację w Federacji Rosyjskiej jednolitej polityki finansowej, kredytowej i pieniężnej;

 

c) zapewnia realizację w Federacji Rosyjskiej jednolitej polityki państwa w dziedzinie kultury, nauki, edukacji, ochrony zdrowia, zabezpieczenia społecznego i ekologii;

 

d) zarządza własnością federalną;

 

e) podejmuje działania w zakresie zapewnienia obrony kraju, bezpieczeństwa państwa oraz realizacji polityki zagranicznej Federacji Rosyjskiej;

 

f) podejmuje działania w zakresie zapewnienia praworządności, praw i wolności obywateli, ochrony własności i porządku publicznego oraz zwalczania przestępczości;

 

g) realizuje inne kompetencje przyznane mu przez Konstytucję Federacji Rosyjskiej, ustawy federalne oraz dekrety Prezydenta Federacji Rosyjskiej;

 

2. Tryb działania Rządu Federacji Rosyjskiej określa federalna ustawa konstytucyjna.

 

Artykuł 115

1. Na podstawie i w celu wykonania Konstytucji Federacji Rosyjskiej, ustaw federalnych i dekretów normatywnych Prezydenta Federacji Rosyjskiej Rząd Federacji Rosyjskiej wydaje uchwały i rozporządzenia oraz zapewnia ich wykonanie.

 

2. Uchwały i rozporządzenia Rządu Federacji Rosyjskiej są obowiązujące w Federacji Rosyjskiej.

 

3. Uchwały i rozporządzenia Rządu Federacji Rosyjskiej w przypadkach ich sprzeczności z Konstytucją Federacji Rosyjskiej, ustawami federalnymi i dekretami Prezydenta Federacji Rosyjskiej mogą zostać uchylone przez Prezydenta Federacji Rosyjskiej.

 

 

Artykuł 116

Rząd Federacji Rosyjskiej składa swe pełnomocnictwa na ręce nowo wybranego Prezydenta Federacji Rosyjskiej.

 

 

Artykuł 117

1. Rząd Federacji Rosyjskiej może podać się do dymisji, którą przyjmuje lub której nie przyjmuje Prezydent Federacji Rosyjskiej.

 

2. Prezydent Federacji Rosyjskiej może zdymisjonować Rząd Federacji Rosyjskiej.

 

3. Duma Państwowa może wyrazić Rządowi Federacji Rosyjskiej wotum nieufności Uchwała o wyrażeniu wotum nieufności dla Rządu Federacji Rosyjskiej podejmowana jest większością głosów ogólnej liczby deputowanych do Dumy Państwowej. Po wyrażeniu przez Dumę Państwową wotum nieufności dla Rządu Federacji Rosyjskiej, Prezydent Federacji Rosyjskiej ma prawo zdymisjonować Rząd Federacji Rosyjskiej lub nie zgodzić się z decyzją Dumy Państwowej. W przypadku gdy Duma Państwowa w ciągu trzech miesięcy powtórnie wyrazi wotum nieufności Rządowi Federacji Rosyjskiej, Prezydent Federacji Rosyjskiej dymisjonuje Rząd Federacji Rosyjskiej albo rozwiązuje Dumę Państwową.

 

4. Przewodniczący Rządu Federacji Rosyjskiej może zwrócić się do Dumy Państwowej z wnioskiem o udzielenie wotum zaufania Rządowi Federacji Rosyjskiej. Jeśli Duma Państwowa odmówi udzielenia wotum zaufania, Prezydent w ciągu siedmiu dni dymisjonuje Rząd Federacji Rosyjskiej albo rozwiązuje Dumę Państwową i zarządza nowe wybory.

 

5. W przypadku zdymisjonowania lub złożenia pełnomocnictw Rząd Federacji Rosyjskiej na polecenie Prezydenta Federacji Rosyjskiej kontynuuje działalność do czasu utworzenia nowego Rządu Federacji Rosyjskiej.

 

 

Rozdział 7

WŁADZA SĄDOWNICZA I PROKURATURA

 

Artykuł 118

1. Wymiar sprawiedliwości w Federacji Rosyjskiej sprawuje wyłącznie sąd.

 

2. Władzę sądowniczą sprawuje się w drodze postępowania konstytucyjnego, cywilnego, administracyjnego i karnego.

 

3. System sądów Federacji Rosyjskiej określa Konstytucja Federacji Rosyjskiej i federalna ustawa konstytucyjna. Tworzenie sądów specjalnych jest niedopuszczalne.

 

Artykuł 119

Sędziami mogą być obywatele Federacji Rosyjskiej, którzy ukończyli 25 lat, legitymują się wyższym wykształceniem prawniczym i co najmniej pięcioletnim stażem pracy w zawodzie prawniczym. Ustawa federalna może określać dodatkowe wymagania w stosunku do sędziów sądów Federacji Rosyjskiej.

 

 

Artykuł 120

1. Sędziowie są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji Federacji Rosyjskiej oraz ustawie federalnej.

 

2. Sąd, stwierdziwszy w toku rozpoznawania sprawy niezgodność z ustawą aktu wydanego przez organ państwowy lub inny organ, orzeka zgodnie z ustawą.

 

Artykuł 121

1. Sędziowie są nieusuwalni.

 

2. Pełnomocnictwa sędziego mogą ulec wygaśnięciu lub zawieszeniu wyłącznie w trybie i z przyczyn określonych przez ustawę federalną.

 

 

Artykuł 122

1. Sędziowie są nietykalni.

 

2. Sędzia może zostać pociągnięty do odpowiedzialności karnej wyłącznie w trybie określonym przez ustawę federalną.

 

 

Artykuł 123

1. Rozpoznawanie spraw jest we wszystkich sądach jawne. Rozprawa przy drzwiach zamkniętych dopuszczalna jest w przypadkach przewidzianych przez ustawę federalną.

 

2. Zaoczne rozpoznawanie spraw karnych w sądach jest niedopuszczalne, z wyjątkiem przypadków przewidzianych przez ustawę federalną.

 

3. Postępowanie sądowe realizuje się na zasadzie kontradyktoryjności i równouprawnienia stron.

 

4. W przypadkach przewidzianych przez ustawę federalną postępowanie sądowe odbywa się z udziałem ławników.

 

 

 

 

Artykuł 124

Finansowanie sądów odbywa się wyłącznie z budżetu federalnego i powinno zapewniać możliwość pełnego i niezawisłego sprawowania wymiaru sprawiedliwości zgodnie z ustawą federalną.

 

 

Artykuł 125

1. Sąd Konstytucyjny Federacji Rosyjskiej składa się z 19 sędziów.

 

2. Sąd Konstytucyjny Federacji Rosyjskiej na podstawie wniosków Prezydenta Federacji Rosyjskiej, Rady Federacji, Dumy Państwowej, jednej piątej członków Rady Federacji lub deputowanych do Dumy Państwowej, Rządu Federacji Rosyjskiej, Sądu Najwyższego Federacji Rosyjskiej, organów władzy ustawodawczej i wykonawczej podmiotów Federacji Rosyjskiej rozstrzyga sprawy zgodności z Konstytucją Federacji Rosyjskiej:

 

a) ustaw federalnych i aktów normatywnych Prezydenta Federacji Rosyjskiej, Rady Federacji, Dumy Państwowej i Rządu Federacji Rosyjskiej;

 

b) konstytucji republik, statutów, jak również ustaw i innych aktów normatywnych podmiotów Federacji Rosyjskiej, wydanych w sprawach należących do zakresu działania organów władzy państwowej Federacji Rosyjskiej oraz wspólnego zakresu działania organów władzy państwowej Federacji Rosyjskiej i organów władzy państwowej podmiotów Federacji Rosyjskiej;

 

c) umów między organami władzy państwowej Federacji Rosyjskiej a organami władzy państwowej podmiotów Federacji Rosyjskiej oraz umów między organami władzy państwowej podmiotów Federacji Rosyjskiej;

 

d) umów międzynarodowych Federacji Rosyjskiej przed ich wejściem w życie.

 

3. Sąd Konstytucyjny Federacji Rosyjskiej rozstrzyga spory kompetencyjne:

 

a) między federalnymi organami władzy państwowej;

 

b) między organami władzy państwowej Federacji Rosyjskiej a organami władzy państwowej podmiotów Federacji Rosyjskiej;

 

c) między naczelnymi organami państwowymi podmiotów Federacji Rosyjskiej.

 

4. Sąd Konstytucyjny Federacji Rosyjskiej na podstawie skarg o naruszanie konstytucyjnych praw i wolności obywateli oraz wniosków sądów bada, w trybie przewidzianym przez ustawę federalną, zgodność z konstytucją ustawy zastosowanej lub mającej zastosowanie w konkretnej sprawie.

 

5. Sąd Konstytucyjny Federacji Rosyjskiej na podstawie wniosków Prezydenta Federacji Rosyjskiej, Rady Federacji, Dumy Państwowej, Rządu Federacji Rosyjskiej i organów władzy ustawodawczej podmiotów Federacji Rosyjskiej dokonuje wykładni Konstytucji Federacji Rosyjskiej.

 

6. Akty lub ich poszczególne przepisy uznane za sprzeczne z Konstytucją tracą moc prawną; niezgodne z Konstytucją Federacji Rosyjskiej umowy międzynarodowe Federacji Rosyjskiej nie podlegają wprowadzeniu w życie i nie mają zastosowania.

 

7. Sąd Konstytucyjny Federacji Rosyjskiej na wniosek Rady Federacji orzeka o przestrzeganiu obowiązującego trybu wysunięcia oskarżenia wobec Prezydenta Federacji Rosyjskiej o zdradę stanu lub popełnienie innego ciężkiego przestępstwa.

 

 

Artykuł 126

Sąd Najwyższy Federacji Rosyjskiej jest najwyższym organem sądowym w sprawach cywilnych, karnych, administracyjnych i innych podlegających właściwości sądów powszechnych i sprawuje w przewidzianych przez ustawę federalną formach procesowych nadzór sądowy nad ich działalnością oraz udziela wyjaśnień w kwestiach dotyczących praktyki sądowej.

 

 

Artykuł 127

Usunięty na mocy poprawki do Konstytucji Federacji Rosyjskiej (Ustawa Federacji Rosyjskiej o poprawce do Konstytucji Federacji Rosyjskiej „O Sądzie Najwyższym Federacji Rosyjskiej i Prokuraturze Federacji Rosyjskiej")

 

Artykuł 128

1. Sędziów Sądu Konstytucyjnego Federacji Rosyjskiej, Sądu Najwyższego Federacji Rosyjskiej powołuje Rada Federacji na wniosek Prezydenta Federacji Rosyjskiej.

 

2. Sędziów innych sądów federalnych powołuje Prezydent Federacji Rosyjskiej w trybie określonym przez ustawę federalną.

 

3. Kompetencje oraz tryb tworzenia i działalności Sądu Konstytucyjnego Federacji Rosyjskiej, Sądu Najwyższego Federacji Rosyjskiej, Naczelnego Sądu Arbitrażowego Federacji Rosyjskiej oraz innych sądów federalnych określa federalna ustawa konstytucyjna.

 

Artykuł 129

1. Kompetencje, organizację i tryb działalności prokuratury Federacji Rosyjskiej określa ustawa federalna.

 

2. Prokuratora Generalnego Federacji Rosyjskiej i zastępców Prokuratora Generalnego Federacji Rosyjskiej powołuje i odwołuje Rada Federacji na wniosek Prezydenta Federacji Rosyjskiej.

 

3. Prokuratorów podmiotów Federacji Rosyjskiej powołuje Prezydent Federacji Rosyjskiej na wniosek Prokuratora Generalnego Federacji Rosyjskiej uzgodniony z jej podmiotami. Prokuratorów podmiotów Federacji Rosyjskiej odwołuje Prezydent Federacji Rosyjskiej.

 

4. Pozostałych prokuratorów, oprócz prokuratorów miast, rejonów i równoznacznych im prokuratorów, powołuje i odwołuje Prezydent Federacji Rosyjskiej.

 

5. Prokuratorów miast, rejonów i równoznacznych im prokuratorów powołuje i odwołuje Prokurator Generalny Federacji Rosyjskiej.

 

Rozdział 8

 

SAMORZĄD TERYTORIALNY

 

Artykuł 130

1. Samorząd terytorialny w Federacji Rosyjskiej zapewnia samodzielne rozwiązywanie przez ludność kwestii o znaczeniu lokalnym oraz władanie, użytkowanie i dysponowanie własnością municypalną.

 

2. Samorządność terytorialna realizowana jest przez obywateli w drodze referendum, wyborów i innych form bezpośredniego wyrażania woli oraz za pośrednictwem obieralnych i innych organów samorządu terytorialnego.

 

 

Artykuł 131

1. Samorząd terytorialny funkcjonuje w osiedlach miejskich i wiejskich oraz na innych terenach z uwzględnieniem miejscowych tradycji historycznych i innych. Strukturę organów samorządu terytorialnego ludność określa samodzielnie.

 

2. Zmiana granic obszarów, na których realizowany jest samorząd terytorialny, możliwa jest z uwzględnieniem opinii ludności tych obszarów.

 

 

Artykuł 132

1. Organy samorządu terytorialnego samodzielnie zarządzają własnością municypalną, tworzą, zatwierdzają i wykonują lokalny budżet, ustanawiają lokalne podatki i opłaty, strzegą porządku publicznego, jak również rozwiązują inne kwestie o znaczeniu lokalnym.

 

2. Organom samorządu terytorialnego można w drodze ustawy przekazywać niektóre kompetencje państwowe wraz z przekazaniem niezbędnych do ich realizacji środków materialnych i finansowych. Realizacja przekazanych uprawnień podlega kontroli państwa.

 

 

 

Artykuł 133

Samorządność terytorialna w Federacji Rosyjskiej jest gwarantowana przez określone w Konstytucji Federacji Rosyjskiej i w ustawach federalnych prawo do ochrony sądowej, do kompensacji dodatkowych wydatków powstałych w wyniku decyzji organów władzy państwowej oraz przez zakaz ograniczania praw samorządu terytorialnego.

Rozdział 9

 

POPRAWKI KONSTYTUCYJNE I ZMIANA KONSTYTUCJI

 

Artykuł 134

Wnioski o wprowadzenie poprawek i dokonanie zmian przepisów Konstytucji Federacji Rosyjskiej mogą przedstawiać: Prezydent Federacji Rosyjskiej, Rada Federacji, Duma Państwowa, Rząd Federacji Rosyjskiej, ustawodawcze (przedstawicielskie) organy podmiotów Federacji Rosyjskiej, jak również grupa licząca co najmniej jedną piątą członków Rady Federacji lub deputowanych do Dumy Państwowej.

 

 

Artykuł 135

1. Zgromadzenie Federalne nie może dokonać zmiany przepisów rozdziałów 1, 2 i 9 Konstytucji Federacji Rosyjskiej.

 

2. Jeśli wniosek o dokonanie zmiany przepisów rozdziałów 1, 2 i 9 Konstytucji Federacji Rosyjskiej uzyska poparcie trzech piątych głosów ogólnej liczby członków Rady Federacji i deputowanych do Dumy Państwowej, to zgodnie z federalną ustawą konstytucyjną zwołuje się Zgromadzenie Konstytucyjne.

 

3. Zgromadzenie Konstytucyjne albo potwierdza niezmienność Konstytucji Federacji Rosyjskiej, albo opracowuje projekt nowej Konstytucji Federacji Rosyjskiej, który zostaje przyjęty przez Zgromadzenie Konstytucyjne większością dwóch trzecich głosów ogólnej liczby jego członków lub poddany pod głosowanie ogólnonarodowe. W przypadku przeprowadzenia głosowania ogólnonarodowego Konstytucję Federacji Rosyjskiej uważa się za przyjętą, jeśli głosowało za nią więcej niż połowa wyborców biorących udział w głosowaniu, pod warunkiem, że w głosowaniu wzięło udział więcej niż połowa wyborców.

 

 

Artykuł 136

Poprawki do rozdziałów 3-8 Konstytucji Federacji Rosyjskiej uchwalane są w trybie przewidzianym dla uchwalenia federalnej ustawy konstytucyjnej i wchodzą w życie po zaaprobowaniu ich przez organy władzy ustawodawczej co najmniej dwóch trzecich podmiotów Federacji Rosyjskiej.

 

 

Artykuł 137

1. Zmiany do artykułu 65 Konstytucji Federacji Rosyjskiej określającego skład Federacji Rosyjskiej wprowadzane są na podstawie federalnej ustawy konstytucyjnej o przyjęciu do Federacji Rosyjskiej i utworzeniu w jej składzie nowego podmiotu Federacji Rosyjskiej oraz o zmianie konstytucyjnoprawnego statusu podmiotu Federacji Rosyjskiej.

 

2. W przypadku zmiany nazwy republiki, kraju, obwodu, miasta o znaczeniu federalnym, obwodu autonomicznego i okręgu autonomicznego nowa nazwa podmiotu Federacji Rosyjskiej podlega włączeniu do artykułu 65 Konstytucji Federacji Rosyjskiej.

 

CZĘŚĆ DRUGA

 

PRZEPISY KOŃCOWE I PRZEJŚCIOWE

 

1. Konstytucja Federacji Rosyjskiej wchodzi w życie z dniem jej oficjalnego opublikowania zgodnie z wynikiem głosowania ogólnonarodowego.

 

Dzień ogólnonarodowego głosowania 12 grudnia 1993 r. uważa się za dzień przyjęcia Konstytucji Federacji Rosyjskiej.

 

Jednocześnie traci moc Konstytucja (Ustawa Zasadnicza) Federacji Rosyjskiej - Rosji, uchwalona 12 kwietnia 1978 roku, z późniejszymi zmianami i uzupełnieniami.

 

W przypadku niezgodności z przepisami Konstytucji Federacji Rosyjskiej przepisów Umowy Federalnej - Umowy o rozgraniczeniu zakresu działania i kompetencji między federalnymi organami władzy państwowej Federacji Rosyjskiej a organami władzy państwowej suwerennych republik wchodzących w skład Federacji Rosyjskiej, Umowy o rozgraniczeniu zakresu działania i kompetencji między federalnymi organami władzy państwowej Federacji Rosyjskiej a organami władzy państwowej krajów, obwodów oraz miast Moskwy i Sankt-Petersburga Federacji Rosyjskiej, Umowy o rozgraniczeniu zakresu działania i kompetencji między federalnymi organami władzy państwowej Federacji Rosyjskiej a organami władzy państwowej obwodu autonomicznego i okręgów autonomicznych wchodzących w skład Federacji Rosyjskiej, jak również innych umów między federalnymi organami władzy państwowej Federacji Rosyjskiej a organami władzy państwowej podmiotów Federacji Rosyjskiej, oraz umów między organami władzy państwowej podmiotów Federacji Rosyjskiej - obowiązują przepisy Konstytucji Federacji Rosyjskiej.

 

2. Ustawy i inne akty prawne obowiązujące na terytorium Federacji Rosyjskiej przed wejściem w życie niniejszej Konstytucji mają zastosowanie w części nie pozostającej w sprzeczności z Konstytucją Federacji Rosyjskiej.

 

3. Prezydent Federacji Rosyjskiej, wybrany zgodnie z Konstytucją (Ustawą Zasadniczą) Federacji Rosyjskiej - Rosji, od dnia wejścia w życie niniejszej Konstytucji wykonuje przewidziane przez nią kompetencje do upływu okresu, na jaki został wybrany.

 

4. Rada Ministrów - Rząd Federacji Rosyjskiej od dnia wejścia w życie niniejszej Konstytucji przejmuje określone przez Konstytucję Federacji Rosyjskiej uprawnienia, obowiązki i odpowiedzialność Rządu Federacji Rosyjskiej oraz nazwę - Rząd Federacji Rosyjskiej.

 

5. Sądy w Federacji Rosyjskiej realizują wymiar sprawiedliwości zgodnie z ich kompetencjami określonymi przez niniejszą Konstytucję.

 

Po wejściu w życie Konstytucji sędziowie wszystkich sądów Federacji Rosyjskiej zachowują swoje pełnomocnictwa do upływu okresu, na jaki zostali wybrani. Opróżnione stanowiska obsadzane są w trybie określonym przez niniejszą Konstytucję.

 

6. Do czasu wejścia w życie ustawy federalnej określającej tryb rozpoznawania spraw przez sąd z udziałem ławników zostaje utrzymany dotychczasowy tryb rozpatrywania przez sądy odpowiednich spraw.

 

Do czasu dostosowania ustawodawstwa karno-procesowego Federacji Rosyjskiej do przepisów niniejszej Konstytucji zostaje utrzymany dotychczasowy tryb aresztowania, osadzania w areszcie i zatrzymywania osób podejrzanych o popełnienie przestępstwa.

 

7. Rada Federacji pierwszej kadencji i Duma Państwowa pierwszej kadencji wybierane są na okres dwóch lat.

 

8. Rada Federacji zbiera się na swoje pierwsze posiedzenie trzydziestego dnia po wybraniu. Pierwsze posiedzenie Rady Federacji otwiera Prezydent Federacji Rosyjskiej.

 

9. Deputowany do Dumy Państwowej pierwszej kadencji może być jednocześnie członkiem Rządu Federacji Rosyjskiej. Na deputowanych do Dumy Państwowej - członków Rządu Federacji Rosyjskiej nie rozciągają się przepisy niniejszej Konstytucji o nietykalności deputowanych w części dotyczącej odpowiedzialności za działania (bądź zaniechanie) związane z pełnieniem obowiązków służbowych.

 

Deputowani Rady Federacji pierwszej kadencji realizują swoje pełnomocnictwa na zasadzie niezawodowej.

 

 


[1] Źródło: Konstytucja Rosji. Tłum. Andrzej Kubik. Warszawa, Wydawnictwo Sejmowe, 2000 z poprawkami, wprowadzonymi w 2015 r. (tłumaczenie firmy „Walczak Translations")

[2] Z uwagi na różnice między alfabetem rosyjskim a polskim, w całym tekście przy oznaczaniu poszczególnych punktów zastosowano alfabet polski (przyp. tłum.)